Shloka 28
अभिमन्यु-परिवेष्टनम्
Encirclement and Counterassault of Abhimanyu
सुनासाननकेशान्तैरब्रणैश्वारुकुण्डलै: । संदष्टौष् पुटै: क्रोधात् क्षरद्धि: शोणितं बहु,जिनमें सुन्दर नासिका, सुन्दर मुख और सुन्दर केशान्त भागकी अद्भुत शोभा हो रही थी, जिनमें फोड़े-फुंसी या घावके चिह्न नहीं थे, जो मनोहर कुण्डलोंसे प्रकाशित हो रहे थे, जिनके ओषछ्ठपुट क्रोधके कारण दाँतों तले दबे हुए थे, जो अधिकाधिक रक्तकी धारा बहा रहे थे, जिनके ऊपर मनोहर मुकुट और पगड़ीकी शोभा होती थी, जो मणिरत्नमय आभूषणोंसे विभूषित थे, जिनकी प्रभा सूर्य और चन्द्रमाके समान जान पड़ती थी, जो बिना नालके प्रफुल्ल कमलके समान प्रतीत होते थे, जो समय-समयपर हित एवं प्रियकी बातें बताते थे, जिनकी संख्या बहुत अधिक थी तथा जो पवित्र सुगन्धसे सुवासित थे, शत्रुओंके उन मस्तकोंद्वारा अभिमन्युने वहाँकी सारी पृथ्वीको पाट दिया
sunāsānanakeśāntair abraṇaiś cārukuṇḍalaiḥ | saṃdaṣṭauṣṭhaputaiḥ krodhāt kṣaradbhiḥ śoṇitaṃ bahu ||
సంజయుడు అన్నాడు—అందమైన ముక్కు, ముఖం, కేశాంత భాగాల శోభ కలిగి, పుండ్లు గాయాల మచ్చలేని, మనోహర కుండలాలతో అలంకృతమైన; కోపంతో పెదవులు పళ్లకింద నలిగిపోయి, విరివిగా రక్తం కారుతున్న—అటువంటి శత్రు శిరస్సులతో అభిమన్యుడు అక్కడ భూమిని కప్పివేశాడు.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the tragic cost of war: even those endowed with beauty and refinement are reduced to lifeless trophies. It implicitly warns that anger (krodha) and battlefield duty (kṣatriya-dharma) can culminate in dehumanizing destruction, inviting reflection on restraint and the moral weight of violence.
Sañjaya describes the aftermath of Abhimanyu’s fighting: he has felled many enemies, and their severed heads—still adorned with earrings and showing signs of rage—bleed profusely, so numerous that they seem to cover the ground.