Shloka 20
महाकाया महोत्साहा महाकर्णास्तथापरे | आननैविंकृतै: पादै: पार्थ वेषैश्व वैकृतै:,भगवान् शंकरके दिव्य पार्षद नाना प्रकारके रूपोंमें दिखायी देते हैं। उनमेंसे कोई वामन (बौने), कोई जटाधारी, कोई मुण्डित मस्तकवाले और कोई छोटी गर्दनवाले हैं। किन्हींके पेट बड़े हैं तो किन्हींके सारे शरीर ही विशाल हैं। कुछ पार्षदोंके कान बहुत बड़े- बड़े हैं। वे सब बड़े उत्साही होते हैं। कितनोंके मुख विकृत हैं और कितनोंके पैर। अर्जुन! उन सबके वेष भी बड़े विकराल हैं
mahākāyā mahotsāhā mahākarṇās tathāpare | ānanaiḥ vikṛtaiḥ pādaiḥ pārtha veṣaiś ca vaikṛtaiḥ ||
వ్యాసుడు పలికెను—ఓ పార్థా! శంకరుని దివ్య పరిషదులు అనేక విచిత్ర రూపాలతో దర్శనమిస్తారు. కొందరు మహాకాయులు, మహోత్సాహులు; మరికొందరికి అతి పెద్ద చెవులు. కొందరి ముఖాలు వికృతంగా, కొందరి పాదాలు వంకరగా ఉంటాయి; వారి వేషధారణ కూడా భయంకరంగా, అపూర్వంగా ఉంటుంది. ఈ విధంగా ప్రభువు పరివారం నానారూపాలు ధరించి ప్రత్యక్షమై—సాధారణ సౌందర్యంతో కాదు, ఆశ్చర్యభయమిశ్రిత మహిమతో మనస్సును ఆవరించుతుంది.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames the divine not only as pleasing but also as overwhelming and fearsome: Śiva’s attendants embody the ‘otherness’ of cosmic power. Ethically, it cautions against judging spiritual reality by conventional aesthetics; the divine order can appear terrifying while still serving dharma.
Vyāsa describes to Arjuna the appearance of Śaṅkara’s divine attendants (pārṣadas). They manifest in many strange, distorted forms—gigantic bodies, huge ears, deformed faces and feet, and grotesque attire—emphasizing the awe-inspiring, formidable presence accompanying the divine in the war context.