Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

यच्छिक्षयानुद्धत: सन्‌ रणे चरति सात्यकि: । महारथानुपक्रीडन्‌ वृष्णीनां कीर्तिवर्धन:,*वृष्णिवंशका यश बढ़ानेवाला सात्यकि उत्तम शिक्षासे युक्त होनेपर भी अभिमानशून्य हो महारथियोंके साथ क्रीड़ा करता हुआ रणभूमिमें विचर रहा है। इसलिये ये सिद्धणण और सैनिक आश्चवर्यवकित हो समरांगणमें परास्त न होनेवाले सात्यकिकी ओर देखकर “साधु- साधु” कहते हुए इसका अभिनन्दन करते हैं और दोनों दलोंके समस्त योद्धाओंने इसके वीरोचित कर्मोंसे प्रभावित हो इसकी बड़ी प्रशंसा की है”

yacchikṣayānuddhataḥ san raṇe carati sātyakiḥ | mahārathānupakrīḍan vṛṣṇīnāṃ kīrtivardhanaḥ ||

సంజయుడు పలికెను—ఉత్తమ శిక్షణ కలిగినవాడైనా అహంకారరహితుడై సాత్యకి రణభూమిలో సంచరిస్తున్నాడు. మహారథులతో ఆటలాడుతున్నట్లుగా ఉండి వృష్ణివంశ కీర్తిని వృద్ధి చేస్తున్నాడు.

यत्that (which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
Formneuter, nominative/accusative, singular
शिक्षयाby training/discipline
शिक्षया:
Karana
TypeNoun
Rootशिक्षा
Formfeminine, instrumental, singular
अनुद्धतःnot arrogant, humble
अनुद्धतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुद्धत
Formmasculine, nominative, singular
सन्being
सन्:
Karta
TypeVerb
Rootअस् (शतृ-प्रत्यय: सन्)
Formpresent (participle), singular, parasmaipada, masculine, nominative
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
Formmasculine, locative, singular
चरतिmoves about, roams
चरति:
Karta
TypeVerb
Rootचर्
Formpresent, 3rd, singular, parasmaipada
सात्यकिःSātyaki
सात्यकिः:
Karta
TypeNoun (proper)
Rootसात्यकि
Formmasculine, nominative, singular
महारथान्great chariot-warriors
महारथान्:
Karma
TypeNoun
Rootमहारथ
Formmasculine, accusative, plural
उपक्रीडन्sporting/playing with, engaging in play against
उपक्रीडन्:
Karta
TypeVerb
Rootउपक्रीड् (उप + क्रीड्; शतृ-प्रत्यय)
Formpresent (participle), singular, parasmaipada, masculine, nominative
वृष्णीनाम्of the Vṛṣṇis
वृष्णीनाम्:
Adhikarana
TypeNoun (tribal name)
Rootवृष्णि
Formmasculine, genitive, plural
कीर्तिवर्धनःincreaser of fame
कीर्तिवर्धनः:
Karta
TypeAdjective
Rootकीर्तिवर्धन
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
सात्यकि / युयुधान (Sātyaki / Yuyudhāna)
वृष्णि (Vṛṣṇi clan)
महारथ (mahāratha, great chariot-warriors)

Educational Q&A

True martial excellence is joined with humility: even when supremely trained and capable of overpowering great warriors, Sātyaki remains free from arrogance, and his conduct becomes a source of honor for his lineage.

Sañjaya describes Sātyaki’s movement and performance in the battle: he engages formidable mahārathas with ease, wins admiration, and is publicly praised by warriors observing his valor.