Shloka 3
अजिशीर्षे प्रातःसंध्यायां संग्रामवर्णनम् / Dawn-Transition Battle at Ajiśīrṣa
Chapter 161
जैसे सिंह मतवाले हाथीपर झपटता है, उसी प्रकार अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए द्रोणकुमार अश्व॒ृत्थामाने कुरुराज दुर्योधनके देखते-देखते कर्णपर आक्रमण किया ।। अश्वत्थामोवाच यदर्जुनगुणांस्तथ्यान् कीर्तयानं नराधम । शूरं द्वेषात् सुददुर्बुद्धे त्वं भर्त्समपसि मातुलम्,अश्वत्थामाने कहा--दुर्बुद्धि! नराधम! मेरे मामा सम्पूर्ण जगतके श्रेष्ठ धनुर्धर एवं शूरवीर हैं। ये अर्जुनके सच्चे गुणोंका बखान कर रहे थे, तो भी तू द्वेषवश अपनी शूरताकी डींग हाँकता हुआ और घमण्डमें आकर आज युद्धमें किसीको कुछ न समझता हुआ जो इन्हें फटकार रहा है, उसका क्या कारण है?
sañjaya uvāca | yathā siṃho matavāle hastini jhaṭpaty evaṃ krodhasaṃpūrṇo droṇaputro ’śvatthāmā kururājaṃ duryodhanaṃ paśyata eva karṇam abhyadravat || aśvatthāmovāca | yad arjunaguṇāṃs tathyān kīrtayānaṃ narādhama | śūraṃ dveṣāt sudurduddhe tvaṃ bhartsayasi mātulam ||
సంజయుడు అన్నాడు—సింహం మత్తు ఏనుగుపై దూకినట్లే, జ్వలించే క్రోధంతో నిండిన ద్రోణపుత్రుడు అశ్వత్థామ కురు రాజు దుర్యోధనుడు చూస్తుండగానే కర్ణునిపై దాడికి పరిగెత్తాడు। అశ్వత్థామ అన్నాడు—“దుర్బుద్ధీ, నరాధమా! నా మేనమామ—శ్రేష్ఠ ధనుర్ధరుడు, నిజమైన శూరుడు—అర్జునుని యథార్థ గుణాలను కీర్తిస్తున్నాడు; అయినా ద్వేషంతో నీవెందుకు అతనిని దూషిస్తున్నావు?”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical danger of envy-driven speech: hatred and pride can make one insult even a worthy person who speaks truthfully. It also shows how uncontrolled anger escalates conflict, turning rivalry into reckless violence.
Sañjaya describes Aśvatthāmā, enraged, charging at Karṇa in Duryodhana’s presence. Aśvatthāmā then confronts Duryodhana, questioning why he scolds Aśvatthāmā’s maternal uncle for truthfully praising Arjuna’s real merits.