Shloka 39

धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः

Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation

Devanagari script

असंक्रुद्धमना वाच: स्मारयन्निव भारत | उवाच पाण्डुतनय: साक्षेपमिव फाल्गुन:,भरतनन्दन! पाण्डुपुत्र अर्जुनके मनमें तनिक भी क्रोध नहीं हुआ। उन्होंने मानो पुरानी बातें याद दिलाते हुए, कौरवोंपर आक्षेप करते हुए-से कहा--

Transliteration

asaṁkruddhamanā vācaḥ smārayann iva bhārata | uvāca pāṇḍutanayaḥ sākṣepam iva phālgunaḥ ||

Translation

భారతా! పాండుతనయుడు ఫాల్గునుడు (అర్జునుడు) మనస్సులో క్రోధం లేకుండానే, పూర్వ విషయాలను గుర్తుచేస్తున్నట్లుగా, కౌరవులపై ఆక్షేపం చేస్తున్నట్లుగా పలికాడు।

Word by Word

• असंक्रुद्धमना: one whose mind is not angered (calm-minded)
• असंक्रुद्धमना: Karta
• Type: Adjective
• Root: असंक्रुद्धमनस्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वाचः: words/speeches
• वाचः: Karma
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: Feminine, Accusative, Plural

• स्मारयन्: reminding (calling to mind)
• स्मारयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: स्मृ
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• इव: as if
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• उवाच: said/spoke
• Type: Verb
• Root: वच्
• Form: Perfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

• पाण्डुतनयः: the son of Pाण्डु (Arjuna)
• पाण्डुतनयः: Karta
• Type: Noun
• Root: पाण्डुतनय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• साक्षेपम्: with reproach/with insinuation
• साक्षेपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: साक्षेप
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• इव: as if
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• फाल्गुनः: Phālguna (Arjuna)
• फाल्गुनः: Karta
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (addressed as Bhārata)
• Arjuna (Phālguna, Pāṇḍutanaya)
• Pāṇḍu
• Kauravas