Shloka 10

Śaineya–Bhūriśravas: Genealogy, Svayaṃvara Contest, and the Maheśvara Boon

Devanagari script

राजन! जैसे बॉबीसे क्रोधमें भरे हुए बहुत-से सर्प प्रकट होते हैं, उसी प्रकार द्रोणाचार्यके रथसे शरीरको छेद डालनेवाले बाण प्रकट होकर वहाँ सब ओर गिरने लगे || ९ तथैव युयुधानेन सृष्टा: शतसहस्रश: । अवाकिरन्‌ द्रोणरथं शरा रुधिरभोजना:,उसी प्रकार युयुधानके चलाये हुए लाखों रुधिरभोजी बाण द्रोणाचार्यके रथपर बरसने लगे

Transliteration

sañjaya uvāca |

rājan! yathā bubhutsita-krodha-bharitā bahavaḥ sarpāḥ prādurbhavanti, tathā droṇācārya-rathāt śarīra-vidāraṇāḥ śarāḥ prādurbhūya tatra sarvataḥ patitum ārabdhāḥ ||

tathaiva yuyudhānena sṛṣṭāḥ śata-sahasraśaḥ | avākiran droṇa-rathaṃ śarā rudhira-bhojanāḥ ||

Translation

సంజయుడు పలికెను—రాజా! కోపంతో ఉప్పొంగిన అనేక సర్పాలు అకస్మాత్తుగా కనిపించునట్లు, ద్రోణుని రథం నుండి శరీరాన్ని చీల్చే బాణాలు అన్ని దిశలలో పడసాగెను. అలాగే యుయుధానుడు కూడా లక్షలకొద్దీ ‘రుధిరభోజి’ బాణాలను విడిచి ద్రోణుని రథంపై వర్షంలా కురిపించెను।

Word by Word

• [{'term': 'rājan', 'definition': 'O king (vocative address to Dhṛtarāṣṭra)'}, {'term': 'yathā … tathā', 'definition': 'just as … so too (comparative construction)'}, {'term': 'krodha', 'definition': 'anger, wrath'}, {'term': 'sarpāḥ', 'definition': 'serpents'}, {'term': 'prādurbhavanti / prādurbhūya', 'definition': 'appear, manifest

• having appeared'}, {'term': 'droṇa-ratha / droṇācārya-ratha', 'definition': 'Droṇa’s chariot'}, {'term': 'śara / śarāḥ', 'definition': 'arrow(s)'}, {'term': 'śarīra-vidāraṇa', 'definition': 'body-tearing, body-piercing'}, {'term': 'yuyudhāna', 'definition': 'Yuyudhāna (Sātyaki), a foremost Yādava warrior on the Pāṇḍava side'}, {'term': 'sṛṣṭāḥ', 'definition': 'released, discharged (of missiles)'}, {'term': 'śata-sahasraśaḥ', 'definition': 'by hundreds of thousands

• in vast numbers'}, {'term': 'avākiran', 'definition': 'they showered upon, they rained down on'}, {'term': 'rudhira-bhojanāḥ', 'definition': 'blood-eating, blood-drinking (a grim epithet for arrows)'}]

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Droṇa (Droṇācārya)
• Yuyudhāna (Sātyaki)
• Droṇa’s chariot
• arrows (śarāḥ)
• serpents (sarpāḥ)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how wrath and martial skill can unleash overwhelming destruction; even within a dharma-framed war, the imagery warns that anger-driven force becomes indiscriminate and morally costly, symbolized by “blood-drinking” arrows.

What is happening in the narrative?

Sañjaya describes an intense exchange: Droṇa’s chariot sends forth a storm of body-piercing arrows in all directions, and Yuyudhāna (Sātyaki) responds by showering Droṇa’s chariot with vast numbers of arrows.