Shloka 49
Adhyāya 113: Karṇa–Bhīma Śaravarṣa and the Battlefield Aftermath (कर्णभीमशरवर्षः)
वारयिष्यति विक्रम्य वेलेव मकरालयम् । शत्रुओंको संताप देनेवाला धृष्टद्युम्न समरांगणमें कुपित हुए द्रोणाचार्यको पराक्रम करके रोक लेगा। ठीक वैसे ही, जैसे तटकी भूमि समुद्रको आगे बढ़नेसे रोक देती है ।। ४८ ई | यत्र स्थास्यति संग्रामे पार्षत: परवीरहा
vārayiṣyati vikramya veleva makarālayam | śatrūṇāṃ saṃtāpa-denavālaḥ dhṛṣṭadyumnaḥ samarāṅgaṇe kupitān droṇācāryān parākrameṇa rokṣyati | ṭhīk vaise hī, jaise taṭakī bhūmi samudraṃ āge baḍhane se rok detī hai || 48 || yatra sthāsyati saṃgrāme pārṣataḥ paravīrahā
యుధిష్ఠిరుడు పలికెను— పరాక్రమంతో ముందుకు సాగి శత్రువులకు దాహవేదన కలిగించే ధృష్టద్యుమ్నుడు యుద్ధరంగంలో కోపించిన ద్రోణాచార్యుని అడ్డుకుంటాడు. తీరం గట్టిన నేల సముద్రం ఉప్పొంగి ముందుకు రావడాన్ని ఆపినట్లే, యుద్ధంలో పరవీరహంత అయిన పార్షతుడు (పృషతపుత్రుడు) ఎక్కడ నిలుస్తాడో అక్కడే ద్రోణుని నిలువరిస్తాడు.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames righteous leadership in war as the ability to contain destructive force: even a mighty, enraged commander like Droṇa can be checked by steadfast courage and strategic resolve, just as the shore sets a boundary to the sea. It highlights restraint, firmness, and purposeful valor rather than uncontrolled aggression.
Yudhiṣṭhira predicts that Dhṛṣṭadyumna will confront and restrain the furious Droṇācārya on the battlefield. The statement encourages confidence in Dhṛṣṭadyumna’s role as Droṇa’s counterforce, using the vivid simile of the coastline holding back the ocean’s advance.