Shloka 44
द्रोणपर्व (अध्याय ११२) — कर्णभीमयोर्युद्धम्, दुर्योधनस्य रक्षणादेशः
Droṇa-parva 112: Karṇa–Bhīma Engagement and Duryodhana’s Protective Order
Devanagari script
यो हि प्रीतमना नित्यं यश्नच नित्यमनुव्रतः । स कार्य साम्पराये तु नियोज्य इति मे मति:,जो सदा प्रसन्नचित्त रहता हो तथा जो नित्य-निरन्तर अपने प्रति अनुराग रखता हो, उसीको संकटकालमें किसी महत्त्वपूर्ण कार्यका सम्पादन करनेके लिये नियुक्त करना चाहिये, ऐसा मेरा मत है
Translation
ఎవడు ఎల్లప్పుడూ ప్రీతిచిత్తుడై ఉండి, నిత్యం నా పట్ల అనురక్తుడుగా అనువర్తించునో, సంకటకాలంలో ముఖ్యకార్యసాధనకు వానినే నియోగించవలెనని నా అభిప్రాయం.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रीतमनाone whose mind is pleased (cheerful-minded)
प्रीतमना:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रीतमन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
यश्चand who
यश्च:
Karta
TypeNoun
Rootयद् + च
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
अनुव्रतःdevoted/obedient (following)
अनुव्रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुव्रत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
कार्यम्task/work
कार्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातोः यत्-प्रत्ययान्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
साम्परायेin crisis/at the decisive time (in the end/at the encounter)
साम्पराये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसाम्पराय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
नियोज्यःto be appointed/should be employed
नियोज्यः:
TypeAdjective
Rootनि-युज् (धातु) → नियोज्य (कृदन्त; यत्/तव्यत्-अर्थे)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मेmy/of me
मे:
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
मतिःopinion/view
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
युधिष्ठिर उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes