Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Droṇa–Dhṛṣṭadyumna-yuddha (द्रोण-धृष्टद्युम्न-युद्धम्) — Tactical duel and allied interventions

सौभद्रस्तु ततः क्रुद्ध: पातिते रथसारथौ । बृहदूबलं महाराज विव्याध नवभि: शरै:,महाराज! अपने रथके सारथिके मारे जानेपर सुभद्राकुमार अभिमन्यु कुपित हो उठे और उन्होंने बृहदबलको नौ बाणोंसे घायल कर दिया

saubhadras tu tataḥ kruddhaḥ pātite rathasārathau | bṛhadbalaṃ mahārāja vivyādha navabhiḥ śaraiḥ ||

మహారాజా! తన రథసారథి పడిపోయినదాన్ని చూసి సౌభద్రుడు (అభిమన్యుడు) క్రోధంతో రగిలి, బృహద్బలుని తొమ్మిది బాణాలతో గాయపరిచెను.

सौभद्रःthe son of Subhadrā (Abhimanyu)
सौभद्रः:
Karta
TypeNoun
Rootसौभद्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध्)
FormMasculine, Nominative, Singular
पातितेwhen (the two) had been slain/caused to fall
पातिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपातित (कृदन्त; √पत्/√पातय्)
FormMasculine, Locative, Dual
रथसारथौin the two charioteers (of the chariot)
रथसारथौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथसारथि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Dual
बृहद्बलम्Bṛhadbala
बृहद्बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबृहद्बल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
विव्याधpierced/wounded
विव्याध:
TypeVerb
Root√व्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनवन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःarrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
S
Saubhadra (Abhimanyu)
S
Subhadrā
B
Bṛhadbala
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')
C
charioteer (rathasārathi)
C
chariot (ratha)
A
arrows (śara)

Educational Q&A

The verse highlights a common battlefield ethic and human impulse: the fall of a close companion (here, the charioteer) provokes intense anger, leading to swift retaliation. It invites reflection on how grief and rage can govern action in war, even for those bound by kṣatriya duty.

After Abhimanyu’s charioteer is killed, Abhimanyu becomes furious and immediately attacks Bṛhadbala, piercing him with nine arrows, as Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra.