Shloka 16
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानम् — Dhṛtarāṣṭra’s Departure for Forest Life
“नरेश्वर! मैं अपनी सास कुन्तीदेवीका दर्शन कब करूँगी? क्या वे अबतक जीवित होंगी? यदि वे जीवित हों तो आज उनका दर्शन पाकर मुझे असीम प्रसन्नता होगी ।। एषा तेअस्तु मतिर्नित्यं धर्मे ते रमतां मनः । योअज्द्यत्वमस्मान् राजेन्द्र श्रेयसा योजयिष्यसि,'राजेन्द्र! आपकी बुद्धि सदा ऐसी ही बनी रहे। आपका मन धर्ममें ही रमता रहे; क्योंकि आज आप हमलोगोंको माता कुन्तीका दर्शन कराकर परम कल्याणकी भागिनी बनायेंगे
nareśvara! ahaṃ svāśrūṃ kuntīdevīṃ kadā darśayiṣye? kiṃ sā adyāpi jīvatī syāt? yadi jīvatī syāt, adya tasyā darśanena mama anantā prītiḥ syāt. eṣā te 'stu matir nityaṃ, dharme te ramatāṃ manaḥ; yo 'dya tvam asmān rājendra śreyasā yojayiṣyasi, mātaraṃ kuntīṃ darśayitvā.
ద్రౌపది పలికెను— ఓ నరేశ్వరా! నేను నా అత్త కుంతీదేవిని ఎప్పుడు దర్శించగలను? ఆమె ఇంకా జీవించి ఉన్నారా? ఆమె జీవించి ఉంటే, ఈ రోజే ఆమె దర్శనం పొందితే నాకు అపార ఆనందం కలుగుతుంది. రాజేంద్రా! నీ ఈ సంకల్పం నిత్యంగా నిలవాలి; నీ మనస్సు ధర్మంలోనే రమించాలి. ఎందుకంటే ఈ రోజే నీవు మాకు మాత కుంతీ దర్శనం కలిగించి పరమ శ్రేయస్సుకు చేర్చగలవు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a ruler whose mind delights in dharma and who uses his power to bring others to śreyas (the higher good). Ethical kingship is shown not merely in command, but in facilitating auspicious, duty-filled encounters—especially honoring elders like Kuntī.
A speaker expresses longing to see Kuntī (addressed as mother-in-law) and asks whether she is still alive. The addressed king is blessed: may his resolve remain dharmic, because he is about to grant them the auspicious sight of Kuntī, bringing great joy and welfare.