Shloka 16
Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
लोकयात्रा च द्रष्टव्या धर्मशक्षात्महितानि च । एवं नरो वर्तमान: शाश्षतीर्वर्धती समा:,मनुष्यको जगत्के व्यवहारपर दृष्टि डालनी चाहिये। धर्म और अपने कल्याणके उपायोंपर भी विचार करना चाहिये। ऐसा करनेवाला मनुष्य सदा ही अभ्युदयशील होता है
lokayātrā ca draṣṭavyā dharmaś ca ātmāhitāni ca | evaṁ naro vartamānaḥ śāśvatīr vardhatī samāḥ ||
మనుష్యుడు లోకవ్యవహారం ఎలా నడుస్తుందో గమనించవలెను; అలాగే ధర్మమును, తన నిజమైన క్షేమానికి ఉపాయములను కూడా విచారించవలెను. ఈ విధంగా జీవించువాడు కాలక్రమేణ శాశ్వతమైన అభ్యుదయములో, క్షేమములో వృద్ధి పొందును.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Balance practical awareness of worldly dealings (lokayātrā) with reflection on dharma and one’s genuine welfare; such integrated living leads to sustained growth and well-being.
In the Anushasana Parva’s instructional discourse, Bhishma continues advising on right conduct, emphasizing that ethical life must be joined with clear-eyed understanding of society and thoughtful pursuit of true personal good.