Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
ऋणमुन्मुच्य देवानामृषीणां च तथैव च । 8 ॥ विप्राणामतिथीनां च पठचमम्,जो यज्ञ-यागादि करके देवताओंके ऋणसे, वेदोंका स्वाध्याय करके ऋषियोंके ऋणसे, श्रेष्ठ पुत्रकी उत्पत्ति तथा श्राद्ध करके पितरोंके ऋणसे, दान देकर ब्राह्मणोंक ऋणसे और आतिथ्य सत्कार करके अतिथियोंके ऋणसे मुक्त होता है तथा क्रमशः विशुद्ध और विनययुक्त प्रयत्नसे शास्त्रोक्त कर्मोंका अनुष्ठान करता है, वह गृहस्थ कभी धर्मसे भ्रष्ट नहीं होता
ṛṇam unmucya devānām ṛṣīṇāṁ ca tathaiva ca | viprāṇām atithīnāṁ ca ||
భీష్ముడు వివరించెను—గృహస్థుడు క్రమంగా దేవులు, ఋషులు, పితృదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, అతిథులు—వారికి కల ఋణములను తీర్చవలెను: యజ్ఞయాగములచే దేవఋణము, వేదస్వాధ్యాయముచే ఋషిఋణము, ఉత్తమ పుత్రసంతానము మరియు శ్రాద్ధకర్మలచే పితృఋణము, దానముచే బ్రాహ్మణఋణము, అతిథి సత్కారముచే అతిథిఋణము. శుద్ధి మరియు వినయముతో శాస్త్రవిధి కర్మలను ఆచరించువాడు గృహస్థాశ్రమములో ధర్మమునుండి చ్యుతుడగడు.
भीष्म उवाच