Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

आदि पर्व, अध्याय 96 — काश्यकन्याहरणं, शाल्वसमागमः, अम्बावचनं च

Kāśī princesses taken; encounter with Śālva; Ambā’s declaration

दक्षाददितिरदितेविंवस्वान्‌ विवस्वतो मनुर्मनो-रिला इलाया: पुरूरवा: पुरूरवस आयुरायुषो नहुषो नहुषाद ययाति:; ययाते्द्धे भारयें बभूवतु:

Dakṣād Aditir, Aditer Vivasvān; Vivasvato Manuḥ; Manoḥ Ilā; Ilāyāḥ Purūravāḥ; Purūravasaḥ Āyuḥ; Āyuṣo Nahuṣaḥ; Nahuṣād Yayātiḥ; Yayāter Iḍḍhe Bhāryāyāṃ babhūvatuḥ.

వైశంపాయనుడు అన్నాడు—దక్షుని నుండి అదితి, అదితి నుండి వివస్వాన్ (సూర్యుడు), వివస్వానుని నుండి మనువు, మనువుని నుండి ఇళా, ఇళా నుండి పురూరవుడు, పురూరవుని నుండి ఆయువు, ఆయువు నుండి నహుషుడు, నహుషుని నుండి యయాతి జన్మించారు. యయాతి భార్య ఇడ్ఢా గర్భమున పుత్రులు పుట్టిరి—ఇట్లు క్రమానుగతంగా రాజవంశ పరంపర చెప్పబడుచున్నది.

दक्षात्from Dakṣa
दक्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदक्ष
FormMasculine, Ablative, Singular
अदितिःAditi
अदितिः:
Karta
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Nominative, Singular
अदितेःof Aditi
अदितेः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअदिति
FormFeminine, Genitive, Singular
विवस्वान्Vivasvān (the Sun)
विवस्वान्:
Karta
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विवस्वतःfrom/of Vivasvān
विवस्वतः:
Apadana
TypeNoun
Rootविवस्वत्
FormMasculine, Genitive, Singular
मनुःManu
मनुः:
Karta
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Nominative, Singular
मनोःfrom/of Manu
मनोः:
Apadana
TypeNoun
Rootमनु
FormMasculine, Genitive, Singular
इलाIlā
इला:
Karta
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Nominative, Singular
इलायाःfrom/of Ilā
इलायाः:
Apadana
TypeNoun
Rootइला
FormFeminine, Genitive, Singular
पुरूरवाःPurūravas
पुरूरवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरूरवसःfrom/of Purūravas
पुरूरवसः:
Apadana
TypeNoun
Rootपुरूरवस्
FormMasculine, Genitive, Singular
आयुःĀyu
आयुः:
Karta
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Nominative, Singular
आयुषःfrom/of Āyu
आयुषः:
Apadana
TypeNoun
Rootआयु
FormMasculine, Genitive, Singular
नहुषःNahuṣa
नहुषः:
Karta
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Nominative, Singular
नहुषात्from Nahuṣa
नहुषात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनहुष
FormMasculine, Ablative, Singular
ययातिःYayāti
ययातिः:
Karta
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Nominative, Singular
ययातेःfrom/of Yayāti
ययातेः:
Apadana
TypeNoun
Rootययाति
FormMasculine, Genitive, Singular
ध्रुवेin Dhruvā (name of a queen)
ध्रुवे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormFeminine, Locative, Singular
भार्येin (his) wife
भार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभार्या
FormFeminine, Locative, Singular
बभूवbecame/was born
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect, 3rd, Singular
तुbut/and
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु

वैशम्पायन उवाच

D
Dakṣa
A
Aditi
V
Vivasvān
M
Manu
I
Ilā
P
Purūravā
Ā
Āyu
N
Nahuṣa
Y
Yayāti
I
Iḍḍhā

Educational Q&A

The verse underscores the importance of orderly lineage (vaṃśa) as a vehicle for sustaining dharma: rulers and progenitors are remembered not merely as names, but as links in a moral and social continuity that legitimizes kingship and tradition.

Vaiśampāyana is reciting a genealogical succession: Dakṣa → Aditi → Vivasvān → Manu → Ilā → Purūravā → Āyu → Nahuṣa → Yayāti, and then notes that Yayāti had offspring through his wife Iḍḍhā, continuing the royal line.