Shloka 1
Ādi Parva, Adhyāya 85: Āṣṭaka–Yayāti संवादः
Merit-Exhaustion, Rebirth, and the Critique of Pride
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४ ३ श्लोक मिलाकर कुल ४६३ “लोक हैं) #२-:237#:22 श््नु 32 चतुरशीतितमो< ध्याय: ययातिका अपने पुत्र यदु, तुर्वसु, द्रहूु और अनुसे अपनी युवावस्था देकर वृद्धावस्था लेनेक लिये आग्रह और उनके अस्वीकार करनेपर उन्हें शाप देना, फिर अपने पुत्र पूरुको जरावस्था देकर उनकी युवावस्था लेना तथा उन्हें वर प्रदान करना वैशम्पायन उवाच जरां प्राप्प ययातिस्तु स्वपुरं प्राप्य चैव हि । पुत्रं ज्येष्ठ वरिष्ठ च यदुमित्यब्रवीद् वच:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजा ययाति बुढ़ापा लेकर वहाँसे अपने नगरमें आये और अपने ज्येष्ठ एवं श्रेष्ठ पुत्र यदुसे इस प्रकार बोले
vaiśampāyana uvāca | jarāṁ prāpya yayātis tu svapuraṁ prāpya caiva hi | putraṁ jyeṣṭhaṁ variṣṭhaṁ ca yadum ity abravīd vacaḥ ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—జరావస్థను పొందిన యయాతి రాజు తన నగరానికి చేరి, తన జ్యేష్ఠుడూ శ్రేష్ఠుడూ అయిన కుమారుడు యదువుతో ఈ విధంగా పలికెను।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse introduces an ethical dilemma: a father-king, afflicted by old age, turns to his eldest son—foreshadowing a test of filial responsibility versus personal autonomy, and showing how unchecked desire can pressure family bonds and invite moral consequences.
Yayāti, having become old, returns to his capital and calls upon his eldest and most distinguished son, Yadu, to speak to him. This sets up the subsequent request (for an exchange of youth/old age) and the chain of refusals, curses, and boons that follow in the Yayāti episode.