Shloka 23

ययाति-देवयानी-शर्मिष्ठा विवादः — Śukra’s Curse and the Disclosure of Lineage

Devanagari script

गृहीत्वा दक्षिणे पाणावुज्जहार ततोडवटात्‌ । उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्‌ कूपान्नराधिप:

Transliteration

gṛhītvā dakṣiṇe pāṇāv ujjahāra tato 'vaṭāt | uddhṛtya caināṁ tarasā tasmāt kūpān narādhipaḥ ||

Translation

రాజు ఆమెను తన కుడిచేతితో పట్టుకొని ఆ గోతిలోనుండి పైకి ఎత్తాడు. ఆపై వేగంగా, నరాధిపతి ఆమెను ఆ బావి నుండి బయటకు లాగి రక్షించాడు—అసహాయులను కాపాడుట రాజధర్మమని ప్రకటించిన నిర్ణయాత్మక కార్యం అది.

Word by Word

गृहीत्वाhaving seized/taken

दक्षिणेin the right

पाणौhand

उज्जहारhe drew out / took out

ततःthen/from there

उदवटात्from the water-pit/pond (udavaṭa)

उद्धृत्यhaving lifted out

चand

एनाम्her/this (female)

तरसाwith force/quickly

तस्मात्from that

कूपात्from the well

नराधिपःthe king (lord of men)

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

narādhipaḥ (king)

enām (a woman, unnamed here)

avaṭa (pit)

kūpa (well)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Cross References

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights rājadharma: a king’s duty is to act decisively to protect and rescue those in danger, using power as a means of safeguarding the vulnerable.

What is happening in the narrative?

Vaishampayana narrates that the king grasps a woman with his right hand and swiftly pulls her up—first from a pit and then out of a well—describing a physical act of rescue.