Shloka 56
कच-देवयानी संवादः
Kaca–Devayānī Dialogue and the Curse on Vidyā
अग्निके समान तेजस्वी महर्षि विश्वामित्रके देखते-देखते वहाँ यह घटना घटित हुई। वह अनिन्द्य सुन्दरी विषम परिस्थितिमें पड़ गयी थी और घबराकर वस्त्र लेनेकी इच्छा कर रही थी। उसका रूप-सौन्दर्य अवर्णनीय था। तरुणावस्था भी अद्भुत थी। उस सुन्दरी अप्सराको मुनिवर विश्वामित्रने वहाँ नंगी देख लिया
agnike samāna tejasvī maharṣi viśvāmitrake dekhate-dekhate tatra iyaṃ ghaṭanā ghaṭitā. sā anindyā sundarī viṣama paristhitim̐ paṛa gayī thī aur ghabarākar vastra lenekī icchā kara rahī thī. tasyā rūpa-saundarya avarṇanīya thā. taruṇāvasthā bhī adbhuta thī. tāṃ sundarīm apsarāṃ munivar viśvāmitreṇa tatra nagnī dṛṣṭā.
కణ్వుడు పలికెను—అగ్నివలె తేజస్సుగల మహర్షి విశ్వామిత్రుడు చూస్తుండగానే అక్కడ ఈ సంఘటన జరిగింది. నిందలేని సౌందర్యవతియైన అప్సరస కఠిన పరిస్థితిలో పడిపోయి భయపడుతూ వస్త్రం పొందాలని కోరింది. ఆమె రూపసౌందర్యం వర్ణనాతీతం; యౌవనోద్భవం ఆశ్చర్యకరం. ఆ స్థలంలో మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు ఆ సుందరి అప్సరసను నగ్నంగా చూచెను.
कण्व उवाच
Educational Q&A
The passage frames an ethically sensitive encounter to highlight dharma in situations of vulnerability: the need for modesty and protection for one in distress, and the testing of a sage’s self-restraint when confronted with unexpected sensual stimuli.
Kaṇva narrates that a blameless, beautiful apsaras, caught in a difficult situation and seeking clothing, is seen unclothed by the radiant sage Viśvāmitra—setting up a moment of tension involving desire, restraint, and moral conduct.