Shloka 16
Śṛṅgī’s Curse on King Parikṣit
Parikṣit–Śṛṅgī–Takṣaka Causal Link
अथवा य उपाध्याय: क्रतोस्तस्य भविष्यति । सर्पसत्रविधानज्ञो राजकार्यहिते रत:,“अथवा जो उस यज्ञके आचार्य होंगे, जिन्हें सर्पयज्ञकी विधिका ज्ञान हो और जो राजाके कार्य एवं हितमें लगे रहते हों, उन्हें कोई सर्प जाकर डँस ले। फिर वे मर जायाँगे। यज्ञ करानेवाले आचार्यके मर जानेपर वह यज्ञ अपने-आप बंद हो जायगा
athavā ya upādhyāyaḥ kratos tasya bhaviṣyati | sarpasatravidhānajño rājakāryahite rataḥ ||
లేదా ఆ యజ్ఞానికి ఉపాధ్యాయుడు (ఆచార్యుడు) ఎవడైతే ఉండునో—సర్పసత్ర విధానాన్ని తెలిసినవాడు, రాజకార్యహితాలలో నిమగ్నుడైనవాడు—అతనిని ఏదో సర్పము కాటు వేయుగాక; అతడు మరణించును. యజ్ఞాధ్యక్షుడు మరణించినపుడు ఆ క్రతువు (యజ్ఞము) తానే నిలిచిపోవును.
शेष उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how power can reside in specialized ritual knowledge: removing the expert who sustains an unjust or dangerous undertaking can cause it to fail without direct confrontation. It raises ethical tension between protecting the many and harming an individual, pointing to the moral complexity of countering destructive actions.
Śeṣa proposes an alternative way to halt the serpent-sacrifice: if the officiating priest—skilled in the rite and committed to the king’s interests—were killed by a serpent’s bite, the sacrifice would naturally come to a stop because its guiding authority and technical competence would be gone.