Shloka 8
Vālakhilya-Tapas and the Birth of Garuḍa (वालखिल्यतपः-गरुडोत्पत्तिः)
Devanagari script
मन:संहर्षजं दिव्यं गन्धर्वाप्ससां प्रियम् । मत्तभ्रमरसंघुष्टं मनोज्ञाकृतिदर्शनम्,वह दिव्य वन हृदयके हर्षको बढ़ानेवाला था। गन्धर्व और अप्सराएँ उसे अधिक पसंद करती थीं। मतवाले भ्रमर वहाँ सब ओर गूँज रहे थे। अपनी मनोहर छटाके द्वारा वह अत्यन्त दर्शनीय जान पड़ता था
Translation
ఆ దివ్య వనం హృదయంలో హర్షాన్ని రేపేది. గంధర్వులు, అప్సరసలు దానిని అత్యంత ప్రియంగా భావించిరి. మత్తుగా తిరిగే భ్రమరాల గుంజనం అంతటా వినిపించెను; తన మనోహర కాంతిచాయలతో అది అత్యంత దర్శనీయంగా నిలిచెను.
Word by Word
मनःसंहर्षजम्born of (causing) delight of the mind; mind-gladdening
मनःसंहर्षजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनःसंहर्षज
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दिव्यम्divine, celestial
दिव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
गन्धर्वाप्ससाम्of the Gandharvas and Apsarases
गन्धर्वाप्ससाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootगन्धर्व + अप्सरस्
FormCommon, Genitive, Plural
प्रियम्dear, beloved, pleasing
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मत्तभ्रमरसंघुष्टम्resounding with intoxicated bees
मत्तभ्रमरसंघुष्टम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमत्त + भ्रमर + संघुष्ट
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मनोज्ञाकृतिदर्शनम्a sight (darsana) of pleasing form/appearance
मनोज्ञाकृतिदर्शनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनोज्ञ + आकृति + दर्शन
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
पितामह उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes