Shloka 23
Adhyāya 203 — Tilottamā-sṛṣṭiḥ
Creation and Commissioning of Tilottamā
किमन्यद् विहिता नूनं तस्य सा पुरुषेन्द्रता । यदि ते विहितं राज्यं भविष्यति विशाम्पते,राजाका राजत्व भाग्यसे ही सुरक्षित था (उनके प्रयत्नसे नहीं;) (अतः) भाग्यसे बढ़कर दूसरा सहारा क्या हो सकता है? महाराज! यदि आपके भाग्यमें राज्य बदा होगा तो सब लोगोंके देखते-देखते वह निश्चय ही आपके पास रहेगा और यदि भाग्यमें राज्यका विधान नहीं है, तो आप यत्न करके भी उसे नहीं पा सकेंगे
kim anyad vihitā nūnaṃ tasya sā puruṣendratā | yadi te vihitaṃ rājyaṃ bhaviṣyati viśāmpate ||
కర్ణుడు అన్నాడు—దైవం కన్నా గొప్ప ఆధారం మరేదుంది? అతని ఆ రాజ్యాధికారం నిశ్చయంగా విధిచే నియమించబడింది. ఓ ప్రజాధిపతీ! నీ భాగ్యంలో రాజ్యం నిర్ణయించబడి ఉంటే, అందరి కళ్లముందే అది తప్పక నీకు లభిస్తుంది; కానీ నీ విధిలో రాజ్యం లేకపోతే, ఎంతగా శ్రమించినా నీవు దానిని పొందలేవు.
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the primacy of what is ‘vihita’ (ordained): if sovereignty is destined, it will manifest; if not, mere exertion cannot force it. Ethically, it frames political success as contingent on a larger moral-cosmic order, cautioning against overreliance on personal striving alone.
Karna addresses a king (‘viśāmpate’) and argues that the rise or retention of kingship depends on destiny. He presents a counsel-like reflection: public outcomes (like gaining a kingdom) will occur openly if fated, and will not occur even with effort if unfated.