Shloka 24
Adhyāya 203 — Tilottamā-sṛṣṭiḥ
Creation and Commissioning of Tilottamā
मिषत: सर्वलोकस्य स्थास्यते त्वयि तद् ध्रुवम् । अतोडन्यथा चेद् विहितं यतमानो न लप्स्यसे,राजाका राजत्व भाग्यसे ही सुरक्षित था (उनके प्रयत्नसे नहीं;) (अतः) भाग्यसे बढ़कर दूसरा सहारा क्या हो सकता है? महाराज! यदि आपके भाग्यमें राज्य बदा होगा तो सब लोगोंके देखते-देखते वह निश्चय ही आपके पास रहेगा और यदि भाग्यमें राज्यका विधान नहीं है, तो आप यत्न करके भी उसे नहीं पा सकेंगे
miṣataḥ sarvalokasya sthāsyate tvayi tad dhruvam | ato ’nyathā ced vihitaṃ yatamāno na lapsyase ||
కర్ణుడు అన్నాడు—అందరి చూపులముందే ఆ రాజ్యం నిశ్చయంగా నీ వద్దనే నిలిచి ఉంటుంది. కానీ విధి వేరేలా నిర్ణయిస్తే, ఎంతగా ప్రయత్నించినా నీవు దానిని పొందలేవు. కాబట్టి భాగ్యంకన్నా గొప్ప ఆధారం ఏముంది? ఓ రాజా! నీ విధిలో రాజ్యం ఉంటే అది అందరి ముందే నీకు తోడుగా నిలుస్తుంది; లేకపోతే అన్ని యత్నాలు వృథా.
कर्ण उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts destiny (daiva) with personal effort (prayatna): if kingship is destined, it will manifest openly; if not destined, even intense striving will fail—highlighting a fatalistic strand in political counsel.
Karna is advising a king, arguing that the acquisition or retention of sovereignty depends primarily on what is ordained; he frames the outcome as something that will be evident to all, regardless of the king’s exertions.