Shloka 21
Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
Devanagari script
फलार्थो5यं समारम्भो लोके पुंसां विपश्चिताम् । वहेदमित्र॑ स्कन्धेन यावत् कालस्य पर्यय:,“लोकमें विद्वान् पुरुषोंका यह सारा आयोजन ही अभीष्ट फलकी सिद्धिके लिये होता है। जबतक समय बदलकर अपने अनुकूल न हो जाय, तबतक शत्रुको कंधेपर बिठाकर ढोना पड़े, तो ढोये भी
Translation
లోకంలో వివేకులైన పురుషుల సమస్త ప్రయత్నమూ ఇష్టఫలసిద్ధికే. కాలం మారి అనుకూలించేవరకు, శత్రువును కూడా భుజంపై మోసుకోవలసి వచ్చినా మోసుకోవాలి.
Word by Word
फलार्थःaiming at the desired result
फलार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootफलार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
समारम्भःundertaking; enterprise
समारम्भः:
Karta
TypeNoun
Rootसमारम्भ
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
TypeNoun
Rootपुम्स्
FormMasculine, Genitive, Plural
विपश्चिताम्of the wise
विपश्चिताम्:
TypeNoun
Rootविपश्चित्
FormMasculine, Genitive, Plural
वहेत्should carry
वहेत्:
TypeVerb
Rootवह्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अमित्रम्an enemy
अमित्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Accusative, Singular
स्कन्धेनwith (one's) shoulder
स्कन्धेन:
Karana
TypeNoun
Rootस्कन्ध
FormMasculine, Instrumental, Singular
यावत्as long as; until
यावत्:
TypeIndeclinable
Rootयावत्
कालस्यof time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
पर्ययःturn; change; reversal
पर्ययः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes