Shloka 21
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
त॑ं दृष्टवा नित्यमुद्युक्तमिष्वस्त्रं प्रति फाल्गुनम् । आहूय वचन द्रोणो रह: सूदमभाषत,अर्जुनको धनुष-बाणके अभ्यासमें निरन्तर लगा हुआ देख द्रोणाचार्यने रसोइयेको एकान्तमें बुलाकर कहा--“तुम अर्जुनको कभी अँधेरेमें भोजन न परोसना और मेरी यह बात भी अर्जुनसे कभी न कहना”
taṁ dṛṣṭvā nityam udyuktam iṣv-astraṁ prati phālgunam | āhūya vacanaṁ droṇo rahaḥ sūdam abhāṣata ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఫాల్గునుడు (అర్జునుడు) ధనుర్బాణాభ్యాసంలో నిత్యం నిమగ్నుడై ఉండటాన్ని చూసి ద్రోణుడు వంటవాడిని ఏకాంతంగా పిలిచి ఇలా ఆజ్ఞాపించాడు—“అర్జునునికి ఎప్పుడూ చీకటిలో భోజనం వడ్డించకూడదు; ఇది నా ఆజ్ఞ అని కూడా అతనికి ఎప్పటికీ చెప్పకూడదు.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Focused mastery is cultivated not only by effort but by carefully designed conditions; however, the verse also invites reflection on the ethics of secrecy and favoritism in a teacher’s methods.
Droṇa observes Arjuna’s constant weapons-practice and privately orders the cook to never serve him food in darkness and to keep this instruction hidden from Arjuna.