Shloka 5
Ādi-parva Adhyāya 116 — Pāṇḍu’s Transgression of the Curse and Mādrī’s Final Charge
कथं तु सम्भवस्तस्या दुःशलाया वदस्व मे । यथावदिह वितप्रर्षे परं मेडत्र कुतूहलम्,यदि महर्षिने उक्त मांसपिण्डके सौ भाग किये और यदि सुबलपुत्री गान्धारीने किसी प्रकार फिर गर्भ धारण या प्रसव नहीं किया, तो उस दु:शला नामवाली कनन््याका जन्म किस प्रकार हुआ? ब्रह्मर्ष! यह सब यथार्थरूपसे मुझे बताइये। मुझे इस विषयमें कौतूहल हो रहा है
kathaṃ tu sambhavastasyā duḥśalāyā vadasva me | yathāvad iha viprarṣe paraṃ me 'tra kutūhalam ||
జనమేజయుడు అన్నాడు—“అయితే దుఃశల ఎలా జన్మించింది? నాకు చెప్పండి. బ్రాహ్మణ ఋషులలో శ్రేష్ఠుడా! జరిగినది జరిగినట్లే ఇక్కడ స్పష్టంగా వివరించండి; ఈ విషయమై నాకు గొప్ప కుతూహలం. మహర్షి ఆ మాంసపిండాన్ని వంద భాగాలుగా విభజించి, సుబలపుత్రి గాంధారీ మళ్లీ గర్భం ధరించక, మరే విధంగానూ ప్రసవించకపోతే, దుఃశల అనే ఆ కన్య ఏ విధంగా పుట్టింది? బ్రహ్మర్షీ, నిజాన్ని నాకు చెప్పండి.”
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse models disciplined inquiry: when an account seems internally inconsistent, the listener respectfully asks for a precise explanation. It highlights the epic’s concern for truthful narration (yathāvat) and careful transmission of lineage-history.
Janamejaya asks the sage-narrator to clarify how Duḥśalā was born, since earlier it was said that Gāndhārī’s single mass of flesh was divided into a hundred portions—raising the question of how a daughter could be born if there were only a hundred parts and no further conception.