Shloka 14
Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa
Chapter 11
Devanagari script
तस्मात् प्राणभूत:ः सर्वान् न हिंस्याद् ब्राह्मण: क्वचित् | ब्राह्मण: सौम्य एवेह भवतीति परा श्रुति:,“अतः ब्राह्मणको समस्त प्राणियोंमेंसे किसीकी कभी और कहीं भी हिंसा नहीं करनी चाहिये। ब्राह्मण इस लोकमें सदा सौम्य स्वभावका ही होता है, ऐसा श्रुतिका उत्तम वचन है
Translation
కాబట్టి బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ, ఎక్కడా, ఏ ప్రాణినీ హింసించకూడదు. బ్రాహ్మణుడు ఈ లోకంలో సదా సౌమ్య స్వభావుడై ఉంటాడు—ఇది శ్రుతి యొక్క పరమ వాక్యము.
Word by Word
तस्मात्therefore
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतद्
Formablative singular (used adverbially: 'therefore/from that reason')
प्राणभूतःone who is (as it were) the life of beings / life-embodied
प्राणभूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राणभूत
Formmasculine nominative singular
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formmasculine accusative plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
Formnegation particle
हिंस्यात्should harm
हिंस्यात्:
TypeVerb
Rootहिंस्
Formoptative (vidhi-liṅ), parasmaipada, 3rd person singular
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formmasculine nominative singular
क्वचित्ever/anywhere
क्वचित्:
TypeIndeclinable
Rootक्वचित्
Formadverb
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
Formmasculine nominative singular
सौम्यःgentle
सौम्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootसौम्य
Formmasculine nominative singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formemphatic particle
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
Formadverb
भवतिis/becomes
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formpresent indicative (laṭ), parasmaipada, 3rd person singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formquotative particle
पराhighest/supreme
परा:
TypeAdjective
Rootपरा
Formfeminine nominative singular
श्रुतिःscriptural tradition/śruti
श्रुतिः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रुति
Formfeminine nominative singular
Speaker
डुण्ड्रुभ उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes