Shloka 51
Ādi Parva, Adhyāya 103 — Dhṛtarāṣṭra–Gāndhārī Vivāha: Proposal, Consent, and the Vow
स्वराज्यमन्वशाच्चैव धर्मेण नृपतिस्तदा । राजानो ये च तत्रासन् स्वयंवरदिदृक्षव:,तत्पश्चात् ऐन्द्रास्त्रद्वारा उसके उत्तम अश्वोंको यमलोक पहुँचा दिया। नरश्रेष्ठ] उस समय शान्तनुनन्दन भीष्मने कनन््याओंके लिये युद्ध करके शाल्वको जीत लिया और नुृपश्रेष्ठ शाल्वका भी केवल प्राणमात्र छोड़ दिया। जनमेजय! उस समय शाल्व अपनी राजधानीको लौट गया और धर्मपूर्वक राज्यका पालन करने लगा। इसी प्रकार शत्रुनगरीपर विजय पानेवाले जो-जो राजा वहाँ स्वयंवर देखनेकी इच्छासे आये थे, वे भी अपने-अपने देशको चले गये। प्रहार करनेवाले योद्धाओंमें श्रेष्ठ भीष्म उन कन्याओंको जीतकर हस्तिनापुरको चल दिये; जहाँ रहकर धर्मात्मा कुरुवंशी राजा विचित्रवीर्य इस पृथ्वीका शासन करते थे
svārājyam anvāśac caiva dharmeṇa nṛpatis tadā | rājāno ye ca tatrāsan svayaṃvaradidṛkṣavaḥ ||
అప్పుడు ఆ రాజు ధర్మానుసారంగా తన రాజ్యాన్ని పాలించసాగాడు. అలాగే అక్కడ స్వయంవరాన్ని చూడాలని కూడిన రాజులందరూ తరువాత తమ తమ దేశాలకు వెళ్లిపోయారు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds rājadharma: even after public rivalry and the tensions of a svayaṃvara, the ideal king is described as governing ‘by dharma’—restoring order and returning to rightful rule rather than perpetuating disorder.
After the svayaṃvara-related gathering and its fallout, the assembled kings who came merely to witness disperse and return home; the focus shifts from the spectacle of contest to the re-establishment of political stability under dharmic governance.