Shloka 21
अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि
पारावतध्वनिविकूजितचारुशृङ्गैर् अभ्रङ्कषैः सितमनोहरचारुरूपैः आकीर्णपुष्पनिकरप्रविभक्तहंसैर् विभ्राजितं त्रिदशदिव्यकुलैरनेकैः
pārāvatadhvanivikūjitacāruśṛṅgair abhraṅkaṣaiḥ sitamanoharacārurūpaiḥ ākīrṇapuṣpanikarapravibhaktahaṃsair vibhrājitaṃ tridaśadivyakulairanekaiḥ
అది ప్రకాశించింది—పావురాల కూకలతో మార్మోగే అందమైన శిఖరాలు, మేఘాలను ముద్దాడేలా ఎత్తుగా, తెల్లని మనోహర రూపంతో దీప్తిమంతంగా ఉన్నాయి. పుష్పరాశులతో నిండిన ప్రదేశాల్లో హంసలు వేర్వేరు గుంపులుగా సంచరించాయి; అనేక త్రిదశ దేవకులాల దివ్యతతో అది మరింత అలంకృతమైంది. ఇలాంటి పవిత్ర ధామంలో పతి శివుడు సర్వవ్యాపి ప్రభువుగా అనుభూతి చెందుతాడు; తన నివాసంలోని శుద్ధి-క్రమం ద్వారానే పాశు జీవులను ముక్తి వైపు ఆకర్షిస్తాడు।
Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya; internal scene-description inferred)
FAQs
The verse frames the Shiva-dhāma as intrinsically pure, luminous, and ordered—an outer analogue of the inner sanctum where the Liṅga is installed. It supports the Shaiva view that proper place (kṣetra), purity (śuddhi), and divine presence align the pashu toward the Pati through worship.
Though descriptive, it implies Shiva-tattva as the all-illuminating ground that even devas adorn and attend. The realm’s radiance and harmony indicate the Lord’s śakti manifesting as beauty and auspicious order, drawing bound souls (pashus) beyond pāśa.
It indirectly highlights kṣetra-śuddhi and dhyāna: preparing a sanctified environment (outer or inner) for Liṅga-pūjā and meditating on Shiva’s abode as a support for Pāśupata-oriented concentration and release from bondage.