Shloka 40

मुनिमोहशमनम्

Pāśupata-yoga, Siddhis, Puruṣa-darśana, Saṃsāra, and Prāṇa-Rudra Pañcāhutī

Devanagari script

पश्यन्ति युक्त्या ह्यचलप्रकाशं तद्भावितास्तेजसा दीप्यमानम् /* अपाणिपादोदरपार्श्वजिह्वो ह्यतीन्द्रियो वापि सुसूक्ष्म एकः

Transliteration

paśyanti yuktyā hyacalaprakāśaṃ tadbhāvitāstejasā dīpyamānam /* apāṇipādodarapārśvajihvo hyatīndriyo vāpi susūkṣma ekaḥ

Translation

శాసితమైన యుక్తితో వారు ఆ అచల ప్రకాశాన్ని దర్శిస్తారు; ధ్యానభావనచేత వ్యక్తమై తన స్వతేజస్సుతో దగ్ధంగా ప్రకాశించేది. ఆయన ఏకుడు, అత్యంత సూక్ష్ముడు, అతీంద్రియుడు—చేతులు, పాదాలు లేనివాడు; అయినా ఉదరం, పార్శ్వాలు, జిహ్వారూపంగా సర్వత్ర వ్యాపించినవాడు।

Word by Word

• पश्यन्ति: they see/behold

• युक्त्या: by disciplined reasoning/yoga (yukti)

• हि: indeed

• अचलप्रकाशम्: the unmoving/steady Light

• तत्-भाविताः: those who have contemplated/meditated upon That

• तेजसा: by radiance/splendour

• दीप्यमानम्: shining, blazing forth

• अपाणि: without hands

• पाद: (without) feet

• उदर: belly/inner core

• पार्श्व: sides/flanks

• जिह्व: tongue

• हि: indeed

• अतीन्द्रियः: beyond the senses

• वा अपि: and also/indeed

• सुसूक्ष्मः: exceedingly subtle

• एकः: the One (non-dual Lord)

Speaker

Suta Goswami (narrating Shiva-tattva to the sages of Naimisharanya)

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the importance of this verse in the context of Linga worship?

It identifies the Linga’s inner meaning as acala-prakāśa—Shiva as the steady, self-luminous Reality perceived through contemplation, not merely as an external form.

How does this verse describe the nature of Shiva (Shiva-tattva)?

Shiva is presented as Pati who is atīndriya (beyond the senses) and su-sūkṣma (supremely subtle): formless and partless, yet immanent in all functions and supports—transcendent while pervading everything.

What ritualistic or Yogic practice is highlighted here?

Meditative assimilation (tad-bhāvanā) allied with yukti—Pashupata-oriented inner yoga where the pashu (soul) turns from sense-objects (pāśa) and realizes the self-shining Lord.