Adhyaya 8
Uttara BhagaAdhyaya 818 Verses

Adhyaya 8

Īśvara-gītā: The Supreme Lord as Brahman, the Source of Creation, and the Inner Self

మునుపటి (ఏడవ) అధ్యాయాంతంలో ఈశ్వరుడు సంసారతరణకు మరింత గూఢమైన ఉపదేశాన్ని ప్రకటిస్తాడు. తాను అద్వైత బ్రహ్మమని—శాంతం, నిత్యం, నిర్మలం—స్వయంగా చెప్పి, మాయాశక్తి ద్వారా సృష్టి ప్రకటనను వివరిస్తాడు: మహాబ్రహ్మ అనే ‘యోని’లో బీజాన్ని స్థాపించగా ప్రధాన–పురుషులు, మహత్, భూతాది, తన్మాత్రలు, మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు ఉద్భవిస్తాయి; చివరికి తేజోమయ బ్రహ్మాండం ప్రకాశించి, దివ్యశక్తితో సమర్థుడైన బ్రహ్మ జన్మిస్తాడు. సర్వభూతాలలో వ్యాపించి ఉన్నప్పటికీ మోహం వల్ల జీవులు తమ తండ్రిని గుర్తించరు. సమదృష్టితో అన్ని జీవుల్లో నిలిచిన అక్షర ప్రభువును దర్శించే జ్ఞాని ఆత్మహింసను విడిచి పరమపదాన్ని పొందుతాడు. ఇక్కడ ఏడు సూక్ష్మ తత్త్వాలు మరియు మహాదేవుని ‘షడ్విధ’ వ్యవస్థను చెప్పి, బంధం అనేది ప్రధానాన్ని తప్పుగా వినియోగించడమేనని నిర్ధారిస్తుంది. ప్రకృతిశక్తికి అతీతంగా ఒక పరమ మహేశ్వరుడు, ఆరు లక్షణాలతో వర్ణింపబడి, వాక్యంలో ఒకడూ అనేకడూ, హృదయగుహలో సాక్షాత్కారయోగ్య పరమలక్ష్యం; తదుపరి ప్రవాహం యోగ/జ్ఞానసాధన వైపు సాగుతుంది।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) सप्तमो ऽध्यायः ईश्वर उवाच अन्यद् गुह्यतमं ज्ञानं वक्ष्ये ब्राह्मणपुङ्गवाः / येनासौ तरते जन्तुर्घोरं संसारसागरम्

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణము, షట్సాహస్త్రీ సంహిత, ఉత్తరవిభాగములో (ఈశ్వరగీతలలో) ఏడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ బ్రాహ్మణపుంగవులారా! ఇప్పుడు నేను మరొక పరమగుహ్య జ్ఞానమును చెప్పుదును; దానివలన జీవుడు ఈ ఘోర సంసారసాగరమును దాటును.

Verse 2

अहं ब्रह्ममयः शान्तः शाश्वतो निर्मलो ऽव्ययः / एकाकी भगवानुक्तः केवलः परमेश्वरः

నేను బ్రహ్మస్వరూపుడను—శాంతుడు, శాశ్వతుడు, నిర్మలుడు, అవ్యయుడు. నేను అద్వితీయుడు; ‘భగవాన్’ అని చెప్పబడినవాడను—నేనే ఏకైక పరమేశ్వరుడు.

Verse 3

मम योनिर्महद् ब्रह्म तत्र गर्भं दधाम्यहम् / मूलं मायाभिधानं तु ततो जातमिदं जगत्

నా యోని మహద్బ్రహ్మము; అందులోనే నేను బీజమును స్థాపించుదును. ఆ మూలమే ‘మాయ’ అని పిలువబడును; దానినుండే ఈ సమస్త జగత్తు జన్మించును.

Verse 4

प्रधानं पुरुषो ह्यत्मा महान् भूतादिरेव च / तन्मात्राणि महाभूतानीन्द्रियाणि च जज्ञिरे

ప్రధానము, పురుషుడు, ఆత్మ, మహాన్ మరియు భూతాది ప్రదర్శితమయ్యాయి; వాటినుండి తन्मాత్రలు, మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు జనించాయి।

Verse 5

ततो ऽण्डमभवद्धैमं सूर्यकोटिसमप्रभम् / तस्मिन् जज्ञे महाब्रह्मा मच्छक्त्या चोपबृंहितः

అప్పుడు కోటి సూర్యుల వంటి కాంతితో మెరిసే స్వర్ణమయ అండం ఉద్భవించింది; అందులో మహాబ్రహ్మ జన్మించి, నా దివ్య శక్తిచే బలపడ్డాడు।

Verse 6

ये चान्ये बहवो जीवा मन्मयाः सर्व एव ते / न मां पश्यन्ति पितरं मायया मम मोहिताः

ఇతర అనేక జీవులు కూడా—అందరూ—నాలో నిండిపోయినవారే; కానీ నా మాయచే మోహితులై నన్ను, తమ పితృస్వరూపుడిని, దర్శించరు।

Verse 7

याश्च योनिषु सर्वासु संभवन्ति हि मूर्तयः / तासां माया परा योनिर्मामेव पितरं विदुः

అన్ని యోనులలో, జన్మస్రోతస్సులలో ఏ ఏ మూర్తులు పుడతాయో—వాటికి పరమ యోని నా మాయే; మరియు వారు నన్నే పితగా తెలుసుకుంటారు।

Verse 8

यो मामेवं विजानाति बीजिनं पितरं प्रभुम् / स धीरः सर्वलोकेषु न मोहमधिगच्छति

ఇలా నన్ను బీజధారక మూలముగా, పితగా, ప్రభువుగా తెలిసినవాడు—ఆ ధీరుడు అన్ని లోకాలలో మోహానికి లోనుకాడు।

Verse 9

ईशानः सर्वविद्यानां भूतानां परमेश्वरः / ओङ्कारमूर्तिर्भगवानहं ब्रह्मा प्रजापतिः

నేనే ఈశానుడు, సమస్త విద్యలకు అధిపతి, సమస్త భూతాలకు పరమేశ్వరుడు. ఓంకారమూర్తి భగవంతుడు నేనే; నేనే బ్రహ్మ, ప్రజాపతి.

Verse 10

समं सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्तं परमेश्वरम् / विनश्यत्स्वविनश्यन्तं यः पश्यति स पश्यति

సర్వ భూతాలలో సమంగా నిలిచిన పరమేశ్వరుని—నశించేవాటిలోనూ అవినాశిని—ఎవడు చూస్తాడో వాడే నిజంగా చూస్తాడు.

Verse 11

समं पश्यन् हि सर्वत्र समवस्थितमीश्वरम् / न हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति पराङ्गतिम्

సర్వత్ర సమంగా స్థితుడైన ఈశ్వరుని ఎవడు చూస్తాడో, వాడు తన చేతనే తన ఆత్మను హింసించడు; ఆ సమ్యగ్దర్శనంతో పరమ పరాగతిని పొందుతాడు.

Verse 12

विदित्वा सप्त सूक्ष्माणि षडङ्गं च महेश्वरम् / प्रधानविनियोगज्ञः परं ब्रह्माधिगच्छति

ఏడు సూక్ష్మ తత్త్వాలను తెలుసుకొని, షడంగసంపన్నుడైన మహేశ్వరుని గ్రహించి, ప్రధాన (ప్రకృతి) వినియోగాన్ని తెలిసినవాడు పరబ్రహ్మను పొందుతాడు.

Verse 13

सर्वज्ञता तृप्तिरनादिबोधः स्वतन्त्रता नित्यमलुप्तशक्तिः / अनन्तशक्तिश्च विभोर्विदित्वा षडाहुरङ्गानि महेश्वरस्य

విభువైన ప్రభువులో సర్వజ్ఞత, పరిపూర్ణ తృప్తి, అనాది బోధ, స్వాతంత్ర్యం, నిత్య అక్షయ శక్తి, అనంత శక్తి—ఇవే మహేశ్వరుని షడంగాలు అని చెప్పబడినవి.

Verse 14

तन्मात्राणि मन आत्मा च तानि सूक्ष्माण्याहुः सप्त तत्त्वात्मकानि / या सा हेतुः प्रकृतिः सा प्रधानं बन्धः प्रोक्तो विनियोगो ऽपि तेन

తన్మాత్రలు, మనస్సు మరియు ఆత్మ—ఇవి సూక్ష్మములు, స్వరూపతః ఏడు తత్త్వములని చెప్పబడినవి. కారణరూపమైన ప్రకృతి ‘ప్రధానం’ అని పిలువబడుతుంది; దాని వల్ల కలిగే అయోగ్య వినియోగమే బంధమని చెప్పబడింది.

Verse 15

या सा शक्तिः प्रकृतौ लीनरूपा वेदेषूक्ता कारणं ब्रह्मयोनिः / तस्या एकः परमेष्ठी परस्ता- न्महेश्वरः पुरुषः सत्यरूपः

ప్రకృతిలో లీనరూపంగా ఉన్న ఆ శక్తిని వేదాలు కారణముగా, బ్రహ్మయోనిగా ప్రకటించాయి. ఆ శక్తికన్నా పరమంగా ఒకే పరమేష్ఠి ఉన్నాడు—మహేశ్వరుడు, పరాత్పర పురుషుడు; ఆయన స్వరూపమే సత్యము.

Verse 16

ब्रह्मा योगी परमात्मा महीयान् व्योमव्यापी वेदवेद्यः पुराणः / एको रुद्रो मृत्युरव्यक्तमेकं बीजं विश्वं देव एकः स एव

ఆయనే బ్రహ్మ, పరమయోగి, పరమాత్మ—మహానుడు, ఆకాశంలా సర్వవ్యాపి, వేదములచే వేద్యుడు, పురాతనుడు. ఆయనే ఏక రుద్రుడు; ఆయనే మృత్యువు; ఆయనే ఏక అవ్యక్తము; ఆయనే బీజము మరియు విశ్వము. ఆ ఏక దేవుడే—అదంతా ఆయనే.

Verse 17

तमेवैकं प्राहुरन्ये ऽप्यनेकं त्वेकात्मानं केचिदन्यत्तथाहुः / अणोरणीयान् महतो ऽसौ महीयान् महादेवः प्रोच्यते वेदविद्भिः

కొంతమంది ఆయననే ఏకుడని చెబుతారు; మరికొందరు ఆయననే అనేకరూపములని అంటారు. కొందరు ఆయనను సమస్తానికి ఏకాత్మగా చెప్పగా, మరికొందరు భిన్నుడని కూడా వర్ణిస్తారు. అణువుకన్నా అణువు, మహత్తుకన్నా మహానుడు—వేదవిదులు ఆయనను ‘మహాదేవుడు’ అని ప్రకటిస్తారు.

Verse 18

एवं हि यो वेद गुहाशयं परं प्रभुं पुराणं पुरुषं विश्वरूपम् / हिरण्मयं बुद्धिमतां परां गतिं स बुद्धिमान् बुद्धिमतीत्य तिष्ठति

ఇలా హృదయగుహలో నివసించే పరమ ప్రభువు—పురాతనుడు, విశ్వరూప పురుషుడు—నిజంగా ఎవరైతే తెలుసుకుంటాడో, బంగారు కాంతితో ప్రకాశించే, జ్ఞానుల పరమ గమ్యమైన ఆయనను; అటువంటి వాడు నిజమైన బుద్ధిమంతుడై, సంపూర్ణ బోధను పొందినవాడై, ఆ అనుభూతిలో స్థిరంగా నిలుస్తాడు.

← Adhyaya 7Adhyaya 9

Frequently Asked Questions

It presents manifestation through Māyā: from Pradhāna and Puruṣa arise Mahat and bhūtādi, then tanmātras, mahābhūtas, and indriyas, followed by the golden cosmic Egg within which Brahmā is born—an emanation schema used to orient the seeker toward liberation rather than mere cosmography.

The Lord is declared the imperishable Brahman equally abiding in all beings; delusion arises from Māyā, but the wise who recognize the Supreme as the indwelling Self and the seed-bearing Father do not fall into error and attain transcendence.

The chapter enumerates six essential qualities: omniscience, perfect contentment, beginningless knowledge, absolute independence, unfailing power, and infinite potency—presented as defining attributes for understanding Maheśvara as the Supreme.

Bondage is framed as a distorted engagement of primordial Nature (Pradhāna/Prakṛti), whereby consciousness becomes entangled with its evolutes (mind, senses, elements); correct knowledge and yogic discernment reverse this misapplication and lead to realization of the Supreme Brahman.