Adhyaya 21
Āvāhāryaka-Śrāddha: Qualifications of Recipients, Paṅkti-Pāvana, and Exclusions
ఉత్తరభాగంలోని పితృకర్మ ధర్మశాస్త్ర పరంపరలో వ్యాసుడు క్షయపక్షంలో స్నానం, పితృతర్పణం అనంతరం చేయవలసిన ఆవాహార్యక శ్రాద్ధాన్ని వివరిస్తాడు. తరువాత ‘ఎవరికి భోజనం పెట్టాలి’ అనే ప్రధాన విషయంపై క్రమబద్ధమైన అర్హుల శ్రేణి చెబుతాడు: ముందుగా యోగులు, సత్యజ్ఞులు; తరువాత నియమశీల సన్యాసులు, సేవాపర తపస్వులు; తరువాత మోక్షాభిముఖ విరక్త గృహస్థులు; ఉత్తములు లేనప్పుడు శ్రద్ధావంత సాధకులు. అర్హ బ్రాహ్మణ లక్షణాలు—వేదాధ్యయనం, శ్రౌతాగ్ని/అగ్నిహోత్రాది, వేదాంగజ్ఞానం, సత్యవ్రతం, చాంద్రాయణాది వ్రతాలు; అలాగే బ్రహ్మనిష్ఠ, మహాదేవభక్తి, వైష్ణవశుద్ధి అనే సమన్వయం. పంక్తిపావనులను నిర్వచించి, స్వజనులు లేదా సమగోత్రులను పిలవకూడదని చెబుతుంది. లంచంతో వచ్చిన అతిథులు, కోరికతో ఎంచుకున్న మిత్రులు, మంత్రాజ్ఞానం లేని భోజనకర్తలు, అలాగే బ్రహ్మబంధు, పతిత, పాషండసంగి, దురాచారి, సంధ్యా/మహాయజ్ఞ నిర్లక్ష్యులు మొదలైనవారు శ్రాద్ధఫలాన్ని నశింపజేసి ధార్మిక సంగతిని కలుషితం చేస్తారని హెచ్చరిస్తూ, తదుపరి అధ్యాయంలో శుద్ధి-విధి, ఫలితాల చర్చకు పీఠిక వేస్తుంది।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे विशो ऽध्यायः व्यास उवाच स्नात्वा यथोक्तं संतर्प्य पितॄंश्चन्द्रक्षये द्विजः / पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यात् सौम्यमनाः शुचिः
ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణము షట్సాహస్త్రీ సంహిత ఉపరివిభాగములో ఇరవై ఒకటవ అధ్యాయము. వ్యాసుడు పలికెను—యథావిధిగా స్నానము చేసి పితృదేవతలను సంతర్పించి, చంద్రక్షయకాలమున ద్విజుడు శుచిగా, సౌమ్యసంయతమనస్సుతో పిండావాహార్యక శ్రాద్ధము చేయవలెను।
Verse 2
पूर्वमेव परीक्षेत ब्राह्मणं वेदपारगम् / तीर्थं तद् हव्यकव्यानां प्रदाने चातिथिः स्मृतः
ముందుగా వేదపారగుడైన బ్రాహ్మణుని పరిశీలించి నిర్ధారించవలెను। హవ్య-కవ్య దానములో అతడు తీర్థస్వరూపుడుగా స్మరింపబడును; దానక్రియలో అతడే నిజమైన అతిథి.
Verse 3
ये सोमपा विरजसो धर्मज्ञाः शान्तचेतसः / व्रतिनो नियमस्थाश्च ऋतुकालाभिगामिनः
సోమపానము చేయువారు, రజోధూళి లేనివారు, ధర్మజ్ఞులు, శాంతచిత్తులు; వ్రతులు, నియమనిష్ఠులు, ఋతుకాలముననే భార్యాసంగమును చేయువారు।
Verse 4
पञ्चाग्निरप्यधीयानो यजुर्वेदविदेव च / बह्वृचश्च त्रिसौपर्णस्त्रिमधुर्वाथ यो भवेत्
పంచాగ్నులను ధారించి వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నుడై—యజుర్వేదవేత్త, ఋగ్వేదపాఠకుడు, అలాగే త్రిసౌపర్ణ మరియు త్రిమధు సూక్తాలలో నిపుణుడైనవాడు—ఇలాంటి వైదిక గుణాలతో వర్ణింపబడతాడు।
Verse 5
त्रिणाचिकेतच्छन्दोगो ज्येष्ठसामग एव च / अथर्वशिरसो ऽध्येता रुद्राध्यायी विशेषतः
అతడు త్రిణాచికేత సంబంధ ఛాందోగ్యుడై, జ్యేష్ఠ-సామాన్ని గానముచేయువాడై ఉండాలి; అథర్వశిరస్సు అధ్యేతగా, ముఖ్యంగా రుద్రాధ్యాయాల పఠనాధ్యయనంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి।
Verse 6
अग्निहोत्रपरो विद्वान् न्यायविच्च षडङ्गवित् / मन्त्रब्राह्मणविच्चैव यश्च स्याद् धर्मपाठकः
నిత్య అగ్నిహోత్రంలో పరుడై, న్యాయంలో నిపుణుడై, షడంగాలు (వేదాంగాలు) తెలిసినవాడై; మంత్రాలు మరియు బ్రాహ్మణ భాగాలను కూడా తెలిసి ధర్మాన్ని బోధించి పఠింపజేయగల పండితుడు।
Verse 7
ऋषिव्रती ऋषीकश्च तथा द्वादशवार्षिकः / ब्रह्मदेयानुसंतानो गर्भशुद्धः सहस्रदः
ఋషివ్రతాన్ని ఆచరించువాడు, ఋషీక నియమశీలుడూ, అలాగే ద్వాదశవర్షీయ వ్రతానుష్ఠానకర్త; బ్రహ్మదేయ పరంపరను అఖండంగా నిలుపువాడు, గర్భమునుండే శుద్ధ వంశుడైనవాడు—అతడు సహస్రదుడు, అనగా సహస్రదానఫలాన్ని పొందువాడు।
Verse 8
चान्द्रायणव्रतचरः सत्यवादी पुराणवित् / गुरुदेवाग्निपूजासु प्रसक्तो ज्ञानतत्परः
అతడు చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని ఆచరించువాడు, సత్యవాది, పురాణవేత్త కావాలి; గురు, దేవుడు, అగ్ని పూజలలో నిమగ్నుడై, జ్ఞానంలో ఎల్లప్పుడూ తత్పరుడై ఉండాలి।
Verse 9
विमुक्तः सर्वतो धीरो ब्रह्मभूतो द्विजोत्तमः / महादेवार्चनरतो वैष्णवः पङ्क्तिपावनः
సర్వతో విముక్తుడై, ప్రతి స్థితిలో ధీరుడై, బ్రహ్మభావంలో స్థితుడైన ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుడు మహాదేవార్చనలో రతుడు; అతడే నిజమైన వైష్ణవుడు కూడా, తన సాన్నిధ్యంతోనే పంక్తిని పవిత్రం చేస్తాడు.
Verse 10
अहिंसानिरतो नित्यमप्रतिग्रहणस्तथा / सत्रिणो दाननिरता विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
ఎవరు నిత్యం అహింసలో రతులై, స్వార్థార్థం దానగ్రహణం చేయక, సత్రధర్మాన్ని పోషించి, దానంలో స్థిరనిష్ఠ కలవారై ఉంటారో—వారే ‘పంక్తిపావనులు’ అని తెలుసుకోవాలి.
Verse 11
युवानः श्रोत्रियाः स्वस्था महायज्ञपरायणाः / सावित्रीजापनिरता ब्राह्मणाः पङ्क्तिपावनाः
యువకులైన శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణులు—ఆరోగ్యవంతులై, స్వసంయమంతో, మహాయజ్ఞాలలో పరాయణులై, సదా సావిత్రీ (గాయత్రీ) జపంలో నిష్ఠ కలవారై ఉంటే—వారే ‘పంక్తిపావనులు’.
Verse 12
कुलीनाः श्रुतवन्तश्च शीलवन्तस्तपस्विनः / अग्निचित्स्नातका विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः
కులీనులై, శ్రుతిశాస్త్రసంపన్నులై, శీలవంతులై, తపస్సులో నిమగ్నులైన బ్రాహ్మణులు—ప్రత్యేకంగా అగ్నిచయనం చేసినవారు, స్నాతకవ్రతం పూర్తిచేసిన విప్రులు—వారే ‘పంక్తిపావనులు’ అని గుర్తించాలి.
Verse 13
मातापित्रोर्हिते युक्तः प्रातः स्नायी तथा द्विजः / अध्यात्मविन्मुनिर्दान्तो विज्ञेयः पङ्क्तिपावनः
మాతాపితృహితంలో నిమగ్నుడై, ప్రాతఃస్నానం చేసే ద్విజుడు, అధ్యాత్మవిదుడు, మునిసమానుడు, దాంతుడు (ఇంద్రియనిగ్రహి)—అతడే ‘పంక్తిపావనుడు’ అని చెప్పబడాడు.
Verse 14
ज्ञाननिष्ठो महायोगी वेदान्तार्थविचिन्तकः / श्रद्धालुः श्राद्धनिरतो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
మోక్షదాయక జ్ఞానంలో నిష్ఠగల మహాయోగి, వేదాంతార్థాన్ని విచారించువాడు; శ్రద్ధావంతుడు, శ్రాద్ధకర్మలో నిమగ్నుడు—అటువంటి బ్రాహ్మణుడే పంక్తిపావనుడు.
Verse 15
वेदविद्यारतः स्नातो ब्रह्मचर्यपरः सदा / अथर्वणो मुमुक्षुश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
వేదవిద్యలో రతుడై, స్నాతకసంస్కారంతో శుద్ధుడై, సదా బ్రహ్మచర్యపరుడై, అథర్వణ పరంపరలో స్థిరుడై, మోక్షాకాంక్షి అయిన బ్రాహ్మణుడు పంక్తిపావనుడు.
Verse 16
असमानप्रवरको ह्यसगोत्रस्तथैव च / असंबन्धी च विज्ञेयो ब्राह्मणः पङ्क्तिपावनः
భిన్న ప్రవరానికి చెందినవాడు, అదే గోత్రానికి కానివాడు, బంధుత్వసంబంధం లేనివాడు—అటువంటి బ్రాహ్మణుడే పంక్తిపావనుడని తెలుసుకోవాలి.
Verse 17
भोजयेद् योगिनं पूर्वं तत्त्वज्ञानरतं यतिम् / अलाभे नैष्ठिकं दान्तमुपकुर्वाणकं तथा
ముందుగా తత్త్వజ్ఞానంలో రతుడైన యతి-యోగిని భోజనం చేయించాలి. అతడు లభించకపోతే నైష్ఠికుడైన, దాంతుడైన (ఇంద్రియనిగ్రహి) సన్యాసిని, అలాగే ఉపకారసేవలో నిమగ్నుడినీ భోజనం చేయించాలి.
Verse 18
तदलाभे गृहस्थं तु मुमुक्षुं सङ्गवर्जितम् / सर्वालाभे साधकं वा गृहस्थमपि भोजयेत्
వారూ లభించకపోతే సంగవర్జితుడైన మోక్షాకాంక్షి గృహస్థుని భోజనం చేయించాలి. అన్నీ లభించని స్థితిలో సాధకుడైన గృహస్థునికైనా భోజనం చేయించవచ్చు.
Verse 19
प्रकृतेर्गुणतत्त्वज्ञो यस्याश्नाति यतिर्हविः / फलं वेदविदां तस्य सहस्रादतिरिच्यते
ప్రకృతి మరియు గుణతత్త్వాన్ని తెలిసిన యతి ఎవరి హవ్యాన్ని భుజిస్తాడో, అతనికి కలిగే పుణ్యఫలం కేవలం వేదవిదుల ఫలాన్ని సహస్రగుణంగా మించుతుంది।
Verse 20
तस्माद् यत्नेन योगीन्द्रमीश्वरज्ञानतत्परम् / भोजयेद् हव्यकव्येषु अलाभादितरान् द्विजान्
కాబట్టి హవ్య‑కవ్య కర్మలలో ఈశ్వరజ్ఞానంలో నిమగ్నమైన యోగీంద్రుని శ్రద్ధగా భోజింపజేయాలి; అతడు లభించనప్పుడు మాత్రమే ఇతర ద్విజులను భోజింపజేయాలి।
Verse 21
एष वै प्रथमः कल्पः प्रिदाने हव्यकव्ययोः / अनुकल्पस्त्वयं ज्ञेयः सदा सद्भिरनुष्ठितः
హవ్య‑కవ్య విధానంలో ఇదే ప్రథమ కల్పము, అనగా ప్రధాన విధి. ఇదీ అనుకల్పముగా—అనుమతించిన ఉపవిధిగా—తెలుసుకోవాలి; సద్భక్తులు దీన్ని ఎల్లప్పుడూ ఆచరిస్తారు।
Verse 22
मातामहं मातुलं च स्वस्त्रीयं श्वशुरं गुरुम् / दौहित्रं विट्पतिं बन्धुमृत्विग्याज्यौ च भोजयेत्
శ్రాద్ధంలో మాతామహుడు, మాతులుడు, సోదరి కుమారుడు, శ్వశురుడు, గురువు, దౌహిత్రుడు, సముదాయాధిపతి, బంధువు, అలాగే ఋత్విక్ మరియు యాజ్యుడిని భోజింపజేయాలి।
Verse 23
न श्राद्धे भोजयेन्मित्रं धनैः कार्यो ऽस्य संग्रहः / पैशाची दक्षिणा सा हि नैवामुत्र फलप्रदा
శ్రాద్ధంలో మిత్రుని భోజింపజేయకూడదు; ధనంతో అతనిని ‘సంగ్రహం’ చేయడమూ తగదు. అటువంటి దక్షిణ ‘పైశాచీ’ అని చెప్పబడుతుంది; అది పరలోకఫలాన్ని ఇవ్వదు।
Verse 24
काम श्राद्धे ऽर्चयेन्मित्रं नाभिरूपमपि त्वरिम् / द्विषता हि हविर्भुक्तं भवति प्रेत्य निष्फलम्
శ్రాద్ధకర్మలో స్వార్థకామనతో మిత్రునికైనా, అందగాడైన తొందరపడే వాడికైనా, పాత్రుడిగా గౌరవం చేయకూడదు. ద్వేషి భుజించిన హవిస్సు పరలోకంలో ఫలహీనమవుతుంది.
Verse 25
ब्राह्मणो ह्यनधीयानस्तृणाग्निरिव शाम्यति / तस्मै हव्यं न दातव्यं न हि भस्मनि हूयते
స్వాధ్యాయం చేయని బ్రాహ్మణుడు గడ్డి మంటలా ఆరిపోతాడు. అందువల్ల అతనికి హవ్యాన్ని ఇవ్వకూడదు; భస్మంలో ఆహుతి పోయరు కదా.
Verse 26
यथेरिणे बीजमुप्त्वा न वप्ता लभते फलम् / तथानृचे हविर्दत्त्वा न दाता लभते फलम्
ఎండిన బంజరు నేలలో విత్తనం చల్లితే విత్తినవాడికి ఫలం రానట్లే, అశుద్ధమైన/అనుచిత ఋచాతో అగ్నిలో హవిస్సు అర్పిస్తే దాతకు పుణ్యఫలం లభించదు.
Verse 27
यावतो ग्रसते पिण्डान् हव्यकव्येष्वमन्त्रवित् / तावतो ग्रसते प्रेत्य दीप्तान् स्थूलांस्त्वयोगुडान्
హవ్యకవ్యాలలోని పిండాలను మంత్రజ్ఞానం లేని వాడు ఎంతమేర మింగుతాడో, అంతమేర మండే, బరువైన ఇనుప ముద్దలను అతడు మరణానంతరం ప్రేతస్థితిలో మింగవలసి వస్తుంది.
Verse 28
अपि विद्याकुलैर्युक्ता हीनवृत्ता नराधमाः / यत्रैते भुञ्जते हव्यं तद् भवेदासुर द्विजाः
విద్యా, కులసంబంధం ఉన్నా నీచాచారులైన అధములు ‘ఆసుర’ ద్విజులవుతారు; మరియు వారు హవ్యాన్ని భుజించే చోటు (ఆ కర్మతో సహా) ఆసురమని భావించాలి, ఓ ద్విజులారా.
Verse 29
यस्य वेदश्च वेदी च विच्छिद्येते त्रिपूरुषम् / स वै दुर्ब्राह्मणो नार्हः श्राद्धादिषु कदाचन
ఎవరి వేదాధ్యయనం మరియు వైదిక వంశపరంపర మూడు తరాల వరకు తెగిపోతాయో, అతడు నిజంగా ‘దుర్బ్రాహ్మణుడు’; శ్రాద్ధాది పితృకర్మలలో అతడు ఎప్పటికీ అర్హుడు కాడు।
Verse 30
शूद्रप्रेष्यो भृतो राज्ञो वृषलो ग्रामयाजकः / बधबन्धोपजीवी च षडेते ब्रह्मबन्धवः
శూద్రుని ఆజ్ఞకు లోబడేవాడు, రాజుని జీతభృతుడైన సేవకుడు, పతితుడైన వృషలుడు, జీవిక కోసం గ్రామయాజకుడై కర్మలు చేయించేవాడు, అలాగే వధ లేదా బంధన-కారాగార జీవిక గలవాడు—ఈ ఆరుగురు ‘బ్రహ్మబంధువులు’ అని చెప్పబడతారు।
Verse 31
दत्तानुयोगान् वृत्यर्थं पतितान् मनुरब्रवीत् / वेदविक्रायिणो ह्येते श्राद्धादिषु विगर्हिताः
జీవిక కోసం దత్తానుయోగాలు (పారితోషికంతో కర్మలు చేయుటకు కమిషన్లు) స్వీకరించేవారిని మనువు ‘పతితులు’ అని చెప్పాడు; ఎందుకంటే వారు వేదాన్ని అమ్మేవారు, అందుచేత శ్రాద్ధాది కర్మలలో నిందితులు।
Verse 32
श्रुतिविक्रयिणो ये तु परपूर्वासमुद्भवाः / असमानान् याजयन्ति पतितास्ते प्रकीर्तिताः
శ్రుతి/వేదాన్ని వ్యాపారం చేసేవారు, యథోచిత పూర్వజక్రమానికి వెలుపల పరంపర నుండి పుట్టినవారు, మరియు తమకు సమానులు కానివారికి యజ్ఞాలు చేయించేవారు—వారు ‘పతితులు’ అని ప్రకటించబడ్డారు।
Verse 33
असंस्कृताध्यापका ये भृत्या वाध्यापयन्ति ये / अधीयते तथा वेदान् पतितास्ते प्रकीर्तिताः
సంస్కారం, నియమశిక్ష లేకుండా వేదం బోధించేవారు, భృతులు/సేవకులతో కూడా వేదం బోధింపజేసేవారు, అలాగే అటువంటి అనుచిత విధానంలో వేదం అధ్యయనం చేసేవారు—వారు ‘పతితులు’ అని చెప్పబడతారు।
Verse 34
वृद्धश्रावकनिर्ग्रन्थाः पञ्चरात्रविदो जनाः / कापालिकाः पाशुपताः पाषण्डा ये च तद्विधाः
వృద్ధ శ్రావకులు, నిర్గ్రంథులు, పాంచరాత్రవిదులు, కాపాలికులు, పాశుపతులు, అలాగే ‘పాషండ’ అని పిలువబడే వారు మరియు తత్సమానులు—ఇక్కడ పేర్కొనబడుతున్నారు.
Verse 35
यस्याश्नन्ति हवींष्येते दुरात्मानस्तु तामसाः / न तस्य तद् भवेच्छ्राद्धं प्रेत्य चेह फलप्रदम्
యారికోసం అర్పించిన హవిస్సును ఇలాంటి తామస దుర్మనస్కులు తింటే, ఆ యజమానునికి అది నిజమైన శ్రాద్ధం కాదు; పరలోకంలోనూ ఇహలోకంలోనూ ఫలప్రదం కాదు.
Verse 36
अनाश्रमो यो द्विजः स्यादाश्रमी वा निरर्थकः / मिथ्याश्रमी च ते विप्रा विज्ञेयाः पङ्क्तिदूषकाः
ఆశ్రమం లేని ద్విజుడు, లేదా ఆశ్రమి అని చెప్పుకొని కూడా నియమాచారంలేని నిరర్థకుడు, అలాగే మిథ్యాశ్రమిగా నటించే వాడు—ఇలాంటి బ్రాహ్మణులు పంక్తిదూషకులు, పవిత్ర భోజనపంక్తిని కలుషితం చేసేవారని తెలుసుకోవాలి.
Verse 37
दुश्चर्मा कुनखी कुष्ठी श्वित्री च श्यावदन्तकः / विद्धप्रजननश्चैव स्तेनः क्लीबो ऽथ नास्तिकः
ఇలాంటి దోషంతో దుష్చర్మం (చర్మరోగం), వికృత నఖాలు, కుష్ఠు, శ్విత్రి, పళ్ళు నల్లబడటం, జననశక్తి హాని—మరియు చివరికి దొంగతనం, నపుంసకత్వం, నాస్తికత్వం కలుగుతాయి.
Verse 38
मद्यपो वृषलीसक्तो वीरहा दिधिषूपतिः / आगारदाही कुण्डाशी सोमविक्रयिणो द्विजाः
మద్యం త్రాగే ద్విజుడు, శూద్రస్త్రీలో ఆసక్తి గలవాడు, వీరహంతకుడు, జీవించి ఉన్న భర్త గల స్త్రీని భార్యగా చేసుకునేవాడు, ఇళ్లకు నిప్పు పెట్టేవాడు, కుండాగ్నికి అర్పణయోగ్యం కాని అన్నం తినేవాడు, సోమాన్ని అమ్మేవాడు—ఇలాంటి ద్విజులు పతితులుగా చెప్పబడతారు.
Verse 39
परिवेत्ता तथा हिंस्त्रः परिवित्तिर्निराकृतिः / पौनर्भवः कुसीदी च तथा नक्षत्रदर्शकः
అన్న ఉన్నప్పుడే ముందుగా వివాహం చేసుకునేవాడు, హింసకుడు, చిన్నవాడు పెళ్లి చేసుకొని పెద్దవాడు అవివాహితుడై ఉండే స్థితి కలిగినవాడు, బహిష్కృతుడు, పునర్వివాహి, వడ్డీ వ్యాపారి, నక్షత్రదర్శనంతో జీవిక నడిపేవాడు—ఇవన్నీ నింద్యులుగా చెప్పబడినవి.
Verse 40
गीतवादित्रनिरतो व्याधितः काण एव च / हीनाङ्गश्चातिरिक्ताङ्गो ह्यवकीर्णिस्तथैव च
పాటలు‑వాయిద్యాలలో మునిగిపోయినవాడు, రోగగ్రస్తుడు, ఒక కన్ను ఉన్నవాడు, అవయవహీనుడు, అదనపు అవయవం కలవాడు, అలాగే ‘అవకీర్ణి’ (వ్రతభ్రష్ట/అశౌచస్థితి)—ఇలాంటి వారు ఈ పవిత్రాచరణకు అనర్హులని చెప్పబడింది.
Verse 41
कन्यादूषी कुण्डगोलौ अभिशस्तो ऽथ देवलः / मित्रध्रुक् पिशुनश्चैव नित्यं भार्यानुवर्तकः
కన్యాదూషణం చేసేవాడు, కుండ‑గోల (అనైతిక సంగమ) జన్ముడు, లోకనిందితుడు, దేవలుడు (వేతనానికి విగ్రహసేవ చేసి జీవించే పూజారి), మిత్రద్రోహి, పిశునుడు, ఎల్లప్పుడూ భార్యాధీనుడు—ఇవన్నీ పతితులు, నింద్యులు అని చెప్పబడింది.
Verse 42
मातापित्रोर्गुरोस्त्यागी दारत्यागी तथैव च / गोत्रभिद् भ्रष्टशौचश्च काण्डस्पृष्टस्तथैव च
తల్లి‑తండ్రి లేదా గురువును విడిచిపెట్టేవాడు, భార్యను విడిచిపెట్టేవాడు, గోత్రమర్యాదను భంగం చేసేవాడు, ఆచార‑శౌచంలో భ్రష్టుడైనవాడు, నిషిద్ధ కర్మలతో స్పృష్టుడై కలుషితుడైనవాడు—ఇలాంటి వారు ధర్మవిషయంలో అపవిత్రులని ప్రకటించబడారు.
Verse 43
अनपत्यः कूटसाक्षी याचको रङ्गजीवकः / समुद्रयायी कृतहा तथा समयभेदकः
సంతానంలేని వాడు, అబద్ధసాక్షి, యాచనను వృత్తిగా చేసేవాడు, రంగస్థల నటనతో జీవించే వాడు, సముద్రయాత్రికుడు, కూలికి హత్య చేసే వాడు, ఒప్పందాలు‑సమయధర్మాన్ని భంగం చేసేవాడు—ఇవి నింద్య వృత్తులుగా చెప్పబడ్డాయి.
Verse 44
देवनिन्दापरश्चैव वेदनिन्दारतस्तथा / द्विजनिन्दारतश्चैते वर्ज्याः श्राद्धादिकर्मसु
దేవులను నిందించడంలో నిమగ్నుడైనవాడు, వేదనిందలో రమించేవాడు, ద్విజులను నిందించడంలో ఆసక్తుడైనవాడు—ఇలాంటి వారు శ్రాద్ధాది కర్మములలో వర్జ్యులు.
Verse 45
कृतघ्नः पिशुनः क्रूरो नास्तिको वेदनिन्दकः / मित्रध्रुक् कुहकश्चैव विशेषात् पङ्क्तिदूषकाः
కృతఘ్నుడు, చాడీ చెప్పేవాడు, క్రూరుడు, నాస్తికుడు, వేదనిందకుడు, మిత్రద్రోహి, మోసగాడు—ఇవే ముఖ్యంగా పంక్తిని దూషించువారు.
Verse 46
सर्वे पुनरभोज्यान्नास्त्वदानार्हाश्च कर्मसु / ब्रह्मभावनिरस्ताश्च वर्जनीयाः प्रयत्नतः
ఇలాంటి వారందరూ మళ్లీ భోజనయోగ్యులు కారు; కర్మకాండలో మీ దానానికి అర్హులు కాదు. బ్రహ్మభావనను విసర్జించినవారిని యత్నపూర్వకంగా దూరం పెట్టాలి.
Verse 47
शूद्रान्नरसपुष्टाङ्गः संध्योपासनवर्जितः / महायज्ञविहीनश्च ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
శూద్రాన్నరసంతో దేహం పుష్టి పొందిన బ్రాహ్మణుడు, సంధ్యోపాసనను వదిలినవాడు, మహాయజ్ఞాలు లేనివాడు—అటువంటి బ్రాహ్మణుడు పంక్తిదూషకుడు.
Verse 48
अधीतनाशनश्चैव स्नानहोमविवर्जितः / तामसो राजसश्चैव ब्राह्मणः पङ्क्तिदूषकः
స్వాధ్యాయాన్ని నాశనం చేసేవాడు, స్నానం మరియు హోమం లేనివాడు, తమస్-రజస్ వశుడైన బ్రాహ్మణుడు—అటువంటి బ్రాహ్మణుడు పంక్తిదూషకుడు.
Verse 49
बहुनात्र किमुक्तेन विहितान् ये न कुर्वते / निन्दितानाचरन्त्येते वर्जनीयाः प्रयत्नतः
ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? విధిగా నియమించిన కర్తవ్యాలను చేయని వారు, నిందితమైన ఆచారాలను ఆచరించే వారు—అటువంటి వారిని జాగ్రత్తగా దూరం పెట్టాలి।
Frequently Asked Questions
A prescribed śrāddha performed in the waning moon phase after ritual bath and satisfaction of the Pitṛs, featuring piṇḍa-offerings and careful selection of qualified recipients for havya-kavya efficacy.
Those whose Vedic learning, conduct, vows, and inner steadiness make the communal feeding line ritually pure—especially disciplined Veda-learned brāhmaṇas and truth-knowing yogic types; additionally, eligibility is strengthened by being of different pravara/gotra and not a close relation to the other diners.
Because it claims the śrāddha fruit multiplies when the offering is consumed by ascetics who know truth—particularly those who understand Prakṛti and the guṇas and are devoted to knowledge of the Lord—making recipient-realization a key amplifier of ritual merit.
Neglect of svādhyāya, selling or commodifying Vedic rites, serving for livelihood in censured ways, serious ethical transgressions (violence, illicit relations, deceit), reviling Veda/devas/dvijas, and failure to perform sandhyā and mahāyajñas—such traits are said to defile the paṅkti and void the rite’s fruit.