Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकोनपञ्चाशो ऽध्यायः सूत उवाच अस्मिन् मन्वन्तरे पूर्वं वर्तमाने महान् विभुः / द्वापरे प्रथमे व्यासो मनुः स्वायंभुवो मतः

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణం, షట్సాహస్త్రీ సంహిత, పూర్వవిభాగంలోని ఏకోనపంచాశో అధ్యాయం. సూతుడు పలికెను—ఈ ప్రస్తుత మన్వంతరంలో పూర్వం మహావిభువు పరంపరను స్థాపించాడు; మొదటి ద్వాపరయుగంలో వ్యాసుడిగా స్వాయంభువ మను అని భావించబడెను।

Verse 2

बिभेद बहुधा वेदं नियोगाद् ब्रह्मणः प्रभोः / द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः

ప్రభు బ్రహ్మ ఆజ్ఞచేత ఆయన ఒకే వేదాన్ని అనేక భాగాలుగా విభజించాడు. అలాగే రెండవ ద్వాపరయుగంలో ప్రజాపతి వేదవ్యాసుడు ఈ విభజనను నిర్వహించాడు।

Verse 3

तृतीये चोशना व्यासश्चतुर्थे स्याद् बृहस्पतिः / सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः

మూడవదానిలో ఉశనా వ్యాసుడు; నాలుగవదానిలో బృహస్పతి అని స్మరించబడెను. ఐదవదానిలో సవితృ వ్యాసుడు; ఆరవదానిలో మృత్యువు ప్రఖ్యాతుడు (వ्यासరూపంగా)।

Verse 4

सप्तमे च तथैवेन्द्रो वसिष्ठश्चाष्टमे मतः / सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः

ఏడవదానిలో అలాగే ఇంద్రుడు; ఎనిమిదవదానిలో వసిష్ఠుడు అని భావించబడెను. తొమ్మిదవదానిలో సారస్వతుడు; పదవదానిలో త్రిధామా అని స్మరించబడెను।

Verse 5

एकादशे तु त्रिवृषः शततेजास्ततः परः / त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे

పదకొండవ చక్రంలో త్రివృషుడు; అతని తరువాత శతతేజుడు. పదమూడవలో ధర్ముడు, పద్నాలుగవలో తరక్షువు ఉన్నారు.

Verse 6

त्र्यारुणिर्वै पञ्चदशे षोडशे तु धनञ्जयः / कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः

పదిహేనవ చక్రంలో త్ర్యారుణి; పదహారవలో ధనంజయుడు. పదిహేడవలో కృతంజయుడు, పద్దెనిమిదవలో ఋతంజయుడు ఉన్నారు.

Verse 7

ततो व्यासो भरद्वाजस्तस्मादूर्ध्वं तु गौतमः / राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः

అతనినుండి వ్యాసుడు, వ్యాసుని నుండి భరద్వాజుడు జన్మించాడు. భరద్వాజుని తరువాత గౌతముడు. గౌతముని నుండి ఇరవై ఒకవ రాజశ్రవా, అతని తరువాత శుష్మాయణుడు వచ్చాడు.

Verse 8

तृणबिन्दुस्त्रयोविंशे वाल्मीकिस्तत्परः स्मृतः / पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः

ఇరవై మూడవలో తృణబిందువు; అతని తరువాత వాల్మీకి అని స్మరించబడతాడు. ఇరవై ఐదవలో శక్తి, ఇరవై ఆరవలో పరాశరుడు ఉన్నారు.

Verse 9

सप्तविंशे तथा व्यासो जातूकर्णो महामुनिः / अष्टाविंशे पुनः प्राप्ते ह्यस्मिन् वै द्वापरे द्विजाः / पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत्

ఇరవై ఏడవ ద్వాపరంలో మహాముని జాతూకర్ణుడు వ్యాసుడయ్యాడు. ఇప్పుడు ఈ ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరంలో, ఓ ద్విజులారా, పరాశరసుతుడైన వ్యాసుడు కృష్ణద్వైపాయనుడుగా అవతరించాడు.

Verse 10

स एव सर्ववेदानां पुराणानां प्रदर्शकः / पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः

ఆయనే సమస్త వేదపురాణాలకు ప్రకాశకుడు, వ్యాఖ్యాత—పరాశరపుత్రుడు మహాయోగి కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు, స్వయంగా హరియే।

Verse 11

आराध्य देवमीशानं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम् / तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः

ఈశాన దేవుని ఆరాధించి, సామ్బుడు—త్రిలోచన శివుని దర్శించి, ఆయన కృపవల్ల ఆ మహాప్రభువు వేదాల వ్యాసుడై (విభజకుడై) నిలిచెను।

Verse 12

अथ शिष्यान् प्रिजग्राह चतुरो वेदपारगान् / जैमिनिं च सुमन्तुं च वैशम्पायनमेव च / पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः

అనంతరం ఆ మహాముని వేదపారంగతులైన ఐదుగురు శిష్యులను స్వీకరించాడు—జైమిని, సుమంతు, వైశంపాయన; నాలుగవడు పైల; ఐదవడిగా నన్ను।

Verse 13

ऋग्वेदश्रावकं पैलं जग्राह स महामुनिः / यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च

ఆ మహాముని పైలుని ఋగ్వేద శ్రావక‑ప్రవర్తకుడిగా స్వీకరించాడు; అలాగే యజుర్వేద ప్రవక్తగా వైశంపాయనునే నియమించాడు।

Verse 14

जैमिनिं सामवेदस्य श्रावकं सोन्वपद्यत / तथैवाथर्ववेदस्य सुमन्तुमृषिसत्तमम् / इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत्

ఆయన జైమినిని సామవేద శ్రావక‑ప్రవర్తకుడిగా నియమించాడు; అలాగే అథర్వవేదానికి ఋషిశ్రేష్ఠుడు సుమంతుని. ఇతిహాస‑పురాణాల ప్రవచనానికి నన్నే నియోగించాడు।

Verse 15

एक आसीद्यजुर्वेदस्तं चतुर्धा व्यकल्पयत् / चातुर्हेत्रमभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत्

పూర్వకాలంలో యజుర్వేదం ఒక్కటే సంహితగా ఉండెను; తరువాత దానిని నాలుగు భాగాలుగా విభజించిరి. ఆ విభాగం నుండే చాతుర్హోత్రం—నాలుగు ఋత్వికుల వ్యవస్థ—ఉద్భవించి, దాని ద్వారా యజ్ఞక్రియ విధివిధానంగా నిర్వహింపబడెను।

Verse 16

आध्वर्यवं यजुर्भिः स्यादृग्भिर्हेत्रं द्विजोत्तमाः / औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः

హే ద్విజోత్తములారా! అధ్వర్యువు కార్యం యజుర్వేద మంత్రాలచే, హోతృ కార్యం ఋగ్వేదచే; ఉద్గాతృ కార్యం సామవేద సామగానములచే, బ్రహ్మా-పురోహితత్వం అథర్వవేదముచే నిర్వహింపబడును।

Verse 17

ततः स ऋच उद्धृत्य ऋग्वेदं कृतवान् प्रभुः / यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः

ఆ తరువాత ప్రభువు ఋచలను వెలికితీసి ఋగ్వేదాన్ని నిర్మించెను; యజుష్ మంత్రాలచే యజుర్వేదాన్ని, సామగానములచే సామవేదాన్ని సృజించెను।

Verse 18

एकविंशतिभेदेन ऋग्वेदं कृतवान् पुरा / शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत्

పూర్వకాలంలో ఆయన ఋగ్వేదాన్ని ఇరవై ఒక విభాగాలుగా విభజించెను; తరువాత యజుర్వేదాన్ని కూడా నూరు శాఖలుగా ఏర్పాటు చేసెను।

Verse 19

सामवेदं सहस्त्रेण शाखानां प्रबिभेद सः / अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु

ఆయన సామవేదాన్ని వెయ్యి శాఖలుగా విభజించెను; అలాగే అథర్వవేదాన్ని తొమ్మిది శాఖలుగా విభజించెను।

Verse 20

भेदैरष्टादशैर्व्यासः पुराणं कृतवान् प्रभुः / सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात्

అష్టాదశ విభాగాల ద్వారా ప్రభువు వ్యాసుడు పురాణాన్ని రచించాడు. ఇది పూర్వం అతి ప్రాచీన కాలంలో నాలుగు పాదాలున్న ఒకే వేదంగా పరంపరగా ప్రసరించింది.

Verse 21

ओङ्कारो ब्रह्मणो जातः सर्वदोषविशोधनः / वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः

ఓంకారం బ్రహ్మనుంచి జన్మించింది; అది సమస్త దోషాలను శుద్ధి చేస్తుంది. వేదాల ద్వారా తెలిసే సనాతన భగవాన్ వాసుదేవుడే.

Verse 22

स गीयते परो वेदे यो वेदैनं स वेदवित् / एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्

వేదంలో ఆయననే పరముడిగా కీర్తిస్తారు; ఆయనను తెలిసినవాడే వేదవిత్. ఇదే సర్వోన్నతాతీత బ్రహ్మ—పరమ జ్యోతి, అనుత్తమ ఆనందం.

Verse 23

वेदवाक्योदितं तत्त्वं वासुदेवः परं पदम् / वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः

వేదవాక్యాలు ప్రకటించే తత్త్వం ఇదే: వాసుదేవుడే పరమపదం. వేదపరాయణుడైన ముని ఈ వేదజ్ఞేయ సత్యాన్ని తెలిసి వేదాన్ని నిజంగా తెలుసుకొంటాడు.

Verse 24

अवेदं परमं वेत्ति वेदनिष्ठः सदेश्वरः / स वेदवेद्यो भगवान् वेदमूर्तिर्महेश्वरः / स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते

వేదంలో నిష్ఠగలవాడూ, ఈశ్వరభక్తుడూ అయినవాడు వేదపఠనానికి అతీతమైన పరమ తత్త్వాన్ని తెలుసుకుంటాడు. వేదాల ద్వారా జ్ఞేయుడైన ఆ భగవాన్ మహేశ్వరుడు వేదమూర్తి. ఆయనే వేదమూ, వేద్యమూ; ఆయన శరణు పొందితేనే మోక్షం.

Verse 25

इत्येदक्षरं वेद्यमोङ्कारं वेदमव्ययम् / अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः

ఇట్లు మహాముని పారాశర్యుడు జ్ఞేయమైన అవినాశి అక్షరము ‘ఓంకారము’—అదే అవ్యయ వేదమని గ్రహించెను; అలాగే నిజమైన వైదిక జ్ఞానానికి వెలుపల ఉన్నదాన్ని ‘అవేదము’ అని కూడా తెలిసికొనెను।