Previous Verse
Next Verse

Shloka 34

Dvīpa-Varṣa Vibhāga and the Priyavrata–Agnīdhra Lineage

Cosmic Geography and Royal Succession

हिमाह्वयं तु यस्यैतन्नाभेरासीन्महात्मनः / तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः

himāhvayaṃ tu yasyaitannābherāsīnmahātmanaḥ / tasyarṣabho 'bhavat putro marudevyāṃ mahādyutiḥ

మహాత్ముడైన నాభికి ‘హిమాహ్వయ’ అని ప్రసిద్ధమైన ఆ ప్రాంతం ఉండెను; మరుదేవి ద్వారా అతనికి మహాద్యుతి కుమారుడు ఋషభుడు జన్మించాడు।

हिमाह्वयम्(was) named Hima
हिमाह्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहिमाह्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—हिम + आह्वय (नाम)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे
यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेष्य-सूचक
नाभेःfrom the navel
नाभेः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
आसीत्was/arose
आसीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महात्मनःof the great-souled one
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—महत् + आत्मन्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
ऋषभःṚṣabha
ऋषभः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अभवत्became/was born
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/लङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ऋषभस्य विशेषण-सम्बन्धः
मरुदेव्याम्in/through Marudevī
मरुदेव्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमरुदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (स्थान/आश्रय)
महाद्युतिःof great splendor
महाद्युतिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाद्युति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—महा + द्युति; ऋषभस्य विशेषणम्

Sūta (narrator) recounting Purāṇic genealogy to the sages (Naimiṣāraṇya frame)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

N
Nābhi
H
Himāhvaya (Himalaya region)
Ṛṣabha
M
Marudevī

FAQs

This verse is primarily genealogical rather than explicitly metaphysical; it frames dharmic history as sacred order, implying that righteous lineage and sacred geography unfold within the cosmic law upheld by the Supreme.

No specific yoga practice is taught in this verse; its function is to situate later spiritual teachings by establishing the dharmic lineage and sacred setting that the Kurma Purana uses as context for disciplines like Pāśupata-oriented devotion and yogic restraint elsewhere.

It does not directly mention Śiva–Viṣṇu unity; however, by presenting sacred genealogy within a Purāṇa known for Shaiva–Vaishnava synthesis, it supports the broader Purāṇic method where multiple divine streams are harmonized through dharma and cosmic order.