Adhyaya 3

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वितीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः वर्णा भगवतोद्दिष्टाश्चत्वारो ऽप्याश्रमास्तथा / इदानीं क्रममस्माकमाश्रमाणां वद प्रभो

ఇట్లు శ్రీకూర్మపురాణము, షట్సాహస్త్రీ సంహిత, పూర్వవిభాగములో ద్వితీయ అధ్యాయము సమాప్తమైంది. ఋషులు పలికిరి—భగవంతుడు నాలుగు వర్ణములను, అలాగే నాలుగు ఆశ్రమములను ఉపదేశించాడు; ఇప్పుడు, ప్రభో, మా ఆశ్రమముల క్రమాన్ని వివరించుము.

Verse 2

श्रीकूर्म उवाच ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा / क्रमेणैवाश्रमाः प्रोक्ताः कारणादन्यथा भवेत्

శ్రీకూర్ముడు పలికెను—బ్రహ్మచర్యం, గృహస్థం, వానప్రస్థం, యతి—ఈ ఆశ్రమాలు క్రమంగా చెప్పబడ్డాయి; సముచిత కారణముంటేనే క్రమభేదం జరుగును.

Verse 3

उत्पन्नज्ञानविज्ञानो वैराग्यं परमं गतः / प्रव्रजेद् ब्रह्मचर्यात् तु यदिच्छेत् परमां गतिम्

నిజమైన జ్ఞానం, అనుభవసిద్ధమైన వివేకం ఉద్భవించి పరమ వైరాగ్యం లభించినప్పుడు, పరమగతి (మోక్షం) కోరువాడు బ్రహ్మచర్యం నుంచే ప్రవ్రజ్యను స్వీకరించాలి.

Verse 4

दारानाहृत्य विधिवदन्यथा विविधैर्मखैः / यजेदुत्पादयेत् पुत्रान् विरक्तो यदि संन्यसेत्

విధివిధానంగా భార్యను స్వీకరించి, తరువాత వివిధ యజ్ఞకర్మలతో యజించాలి, పుత్రులను పొందాలి; వైరాగ్యం కలిగితే ఆపై సన్న్యాసం చేయవచ్చు.

Verse 5

अनिष्ट्वा विधिवद् यज्ञैरनुत्पाद्य तथात्मजम् / नगार्हस्थ्यं गृहीत्यक्त्वा संन्यसेद् बुद्धिमान् द्विजः

విధివిధానంగా యజ్ఞాలు చేయక, అలాగే పుత్రుని పొందక గృహస్థాశ్రమాన్ని విడిచి సన్న్యాసం చేయరాదు—ఇది బుద్ధిమంతుడైన ద్విజునికి విధి.

Verse 6

अथ वैराग्यवेगेन स्थातुं नोत्सहते गृहे / तत्रैव संन्यसेद् विद्वाननिष्ट्वापि द्विजोत्तमः

తర్వాత వైరాగ్యపు ఉద్ధృత వేగంతో గృహంలో నిలువలేకపోతే, విద్యావంతుడైన శ్రేష్ఠ ద్విజుడు అక్కడికక్కడే సన్న్యాసం చేయాలి—యజ్ఞాలు చేయకపోయినా సరే.

Verse 7

अन्यथा विविधैर्यज्ञैरिष्ट्वा वनमथाक्षयेत् / तपस्तप्त्वा तपोयोगाद् विरक्तः संन्यसेद् यदि

లేకపోతే నానావిధ యజ్ఞాలను విధివిధానంగా నిర్వహించి, అనంతరం వనాన్ని ఆశ్రయించాలి. తపోయోగ నియమంతో తపస్సు చేసి వైరాగ్యం కలిగితే, సన్న్యాసం స్వీకరించి ప్రవ్రజించవచ్చు.

Verse 8

वानप्रस्थाश्रमं गत्वा न गृहं प्रविशेत् पुनः / न संन्यासी वनं चाथ ब्रह्माचर्यं न साधकः

వానప్రస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించినవాడు మళ్లీ గృహస్థ గృహంలోకి తిరిగి ప్రవేశించకూడదు. అలాగే సన్న్యాసి వానప్రస్థ విధానానికి తిరిగి వెళ్లకూడదు; సాధకుడు తన యోగ్యమైన సాధనాధర్మాన్ని విడిచి బ్రహ్మచర్యాశ్రమానికి వెనక్కి జారకూడదు.

Verse 9

प्राजापत्यां निरूप्येष्टिमाग्नेयीमथवा द्विजः / प्रव्रजेत गृही विद्वान् वनाद् वा श्रुतिचोदनात्

ప్రాజాపత్య ఇష్టి గానీ, అగ్నిసంబంధ కర్మ గానీ విధివిధానంగా నిర్ణయించి నిర్వహించిన తరువాత, విద్యావంతుడైన ద్విజ గృహస్థుడు శ్రుతి ఆజ్ఞ ప్రకారం ప్రవ్రజించాలి. లేదా వానప్రస్థుడై వనంలో నివసించిన తరువాత కూడా వేదవిధి ప్రకారం సన్న్యాసం స్వీకరించవచ్చు.

Verse 10

प्रकर्तुमसमर्थो ऽपि जुहोतियजतिक्रियाः / अन्धः पङ्गुर्दरिद्रो वा विरक्तः संन्यसेद् द्विजः

ద్విజుడు హోమ-యజ్ఞాది క్రియలను చేయలేని స్థితిలో ఉన్నా, అంధుడైనా, కుంటివాడైనా, దరిద్రుడైనా, లేదా అంతరంగ వైరాగ్యంతో ఉన్నా—సన్న్యాసం స్వీకరించాలి.

Verse 11

सर्वेषामेव वैराग्यं संन्यासाय विधीयते / पतत्येवाविरक्तो यः संन्यासं कर्तुमिच्छति

అందరికీ సన్న్యాసానికి ఆధారంగా వైరాగ్యమే విధించబడింది. వైరాగ్యం లేకుండానే సన్న్యాసం చేయాలని కోరేవాడు నిశ్చయంగా పతనమవుతాడు.

Verse 12

एकस्मिन्नथवा सम्यग् वर्तेतामरणं द्विजः / श्रद्धावनाश्रमे युक्तः सो ऽमृतत्वाय कल्पते

ఏ ద్విజుడు ఒక్క ఆశ్రమంలోనైనా శ్రద్ధతో, ఆ ఆశ్రమధర్మంలో నియమబద్ధంగా సమ్యక్‌గా ప్రవర్తిస్తాడో, అతడు అమృతత్వం (మోక్షం) పొందుటకు యోగ్యుడు అవుతాడు.

Verse 13

न्यायागतधनः शान्तो ब्रह्मविद्यापरायणः / स्वधर्मपालको नित्यं सो ऽमृतत्वाय कल्पते

న్యాయమార్గంలో సంపాదించిన ధనమున్నవాడు, శాంతుడై, బ్రహ్మవిద్యలో పరాయణుడై, నిత్యం స్వధర్మాన్ని కాపాడేవాడు—అతడు అమృతత్వం (మోక్షం) పొందుటకు యోగ్యుడు అవుతాడు.

Verse 14

ब्रह्मण्याधाय क्रमाणि निःसङ्गः कामवर्जितः / प्रसन्नेनैव मनसा कुर्वाणो याति तत्पदम्

ఎవడు తన కర్మలన్నిటిని బ్రహ్మలో నిలిపి అర్పించి, ఆసక్తిరహితుడై, కోరికలేని వాడై, ప్రసన్నమనస్సుతో కర్మ చేస్తాడో—అతడు ఆ పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

Verse 15

ब्रह्मणा दीयते देयं ब्रह्मणे संप्रदीयते / ब्रह्मैव दीयते चेति ब्रह्मार्पणमिदं परम्

దానం బ్రహ్మచేతనే ఇవ్వబడుతుంది, బ్రహ్మకే సమర్పించబడుతుంది, ఇవ్వబడేది కూడా బ్రహ్మనే—ఇదే పరమ బ్రహ్మార్పణం.

Verse 16

नाहं कर्ता सर्वमेतद् ब्रह्मैव कुरुते तथा / एतद् ब्रह्मार्पणं प्रोक्तमृषिभिः तत्त्वदर्शिभिः

“నేను కర్తను కాదు; ఇవన్నీ బ్రహ్మనే యథావిధిగా చేస్తాడు”—ఇదే ‘బ్రహ్మార్పణం’ అని తత్త్వదర్శి ఋషులు ఉపదేశించారు.

Verse 17

प्रीणातु भगवानीशः कर्मणानेन शाश्वतः / करोति सततं बुद्ध्या ब्रह्मार्पणमिदं परम्

ఈ కర్మముచేత శాశ్వత భగవాన్ ఈశుడు ప్రసన్నుడగునుగాక. స్థిరబుద్ధితో నిత్యం తన కర్మములన్నిటిని బ్రహ్మకు అర్పించుటయే పరమ బ్రహ్మార్పణము.

Verse 18

यद्वा फलानां संन्यासं प्रकुर्यात् परमेश्वरे / कर्मणामेतदप्याहुः ब्रह्मार्पणमनुत्तमम्

లేదా పరమేశ్వరునందు కర్మఫలముల సన్న్యాసము చేయవలెను; ఇదికూడా జ్ఞానులు కర్మముల అనుత్తమ బ్రహ్మార్పణమని చెబుదురు.

Verse 19

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं सङ्गवर्जितम् / क्रियते विदुषा कर्म तद्भवेदपि मोक्षदम्

‘ఇది చేయవలసినదే’ అని భావించి, నియత కర్తవ్యముగా, ఆసక్తి లేక చేయబడిన కర్మ—విద్వానుడు చేయునప్పుడు అది మోక్షదాయకమగును.

Verse 20

अन्यथा यदि कर्माणि कुर्यान्नित्यमपि द्विजः / अकृत्वा फलसंन्यासं बध्यते तत्फलेन तु

లేకపోతే, ద్విజుడు నిత్యము కర్మలు చేసినా, ఫలసన్న్యాసము చేయకపోతే, ఆ ఫలములచేతనే బద్ధుడగును.

Verse 21

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वा कर्माश्रितं फलम् / अविद्वानपि कुर्वोत कर्माप्नोत्यचिरात् पदम्

కాబట్టి, సమస్త ప్రయత్నముతో కర్మాశ్రిత ఫలమును త్యజించి, అవిద్వానుడైనను కర్తవ్యకర్మ చేయవలెను; అటువంటి కర్మచేత అతడు శీఘ్రముగా పరమపదమును పొందును.

Verse 22

कर्मणा क्षीयते पापमैहिकं पौर्विकं तथा / मनः प्रसादमन्वेति ब्रह्म विज्ञायते ततः

ధర్మయుక్తమైన కర్మచేత ఈ జన్మలోనిదీ పూర్వజన్మలోనిదీ పాపం క్షీణిస్తుంది. ఆపై మనస్సుకు ప్రసన్నత కలిగి, దాని ద్వారా బ్రహ్మను యథార్థంగా గ్రహించగలుగుతారు.

Verse 23

कर्मणा सहिताज्ज्ञानात् सम्यग् योगो ऽबिजायते / ज्ञानं च कर्मसहितं जायते दोषवर्जितम्

కర్మతో సంయుక్తమైన జ్ఞానంనుండి సమ్యక్ యోగం జన్మిస్తుంది; అలాగే కర్మసహితమైన జ్ఞానం కూడా దోషరహితంగా ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 24

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र तत्राश्रमे रतः / कर्माणीश्वरतुष्ट्यर्थं कुर्यान्नैष्कर्म्यमाप्नुयात्

కాబట్టి ఎవరు ఏ ఆశ్రమధర్మంలో ఉన్నారో, అక్కడ సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో ఈశ్వర తృప్తికోసం కర్మలు చేయాలి; అలా చేస్తే నైష్కర్మ్యాన్ని పొందుతారు.

Verse 25

संप्राप्य परमं ज्ञानं नैष्कर्म्यं तत्प्रसादतः / एकाकी निर्ममः शान्तो जीवन्नेव विमुच्यते

ఆయన కృపవల్ల పరమ జ్ఞానమును, నైష్కర్మ్యమును పొందినవాడు అంతర్ముఖ ఏకాకి, మమకారరహితుడు, శాంతుడు అయి, జీవించుచుండగానే విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 26

वीक्षते परमात्मानं परं ब्रह्म महेश्वरम् / नित्यानन्दं निराभासं तस्मिन्नेव लयं व्रजेत्

పరమాత్మను—పరబ్రహ్మ మహేశ్వరుని—నిత్యానందమయుడిగా, ఆభాసాతీతుడిగా దర్శించాలి; మరియు ఆయనలోనే లయాన్ని పొందాలి.

Verse 27

तस्मात् सेवेत सततं कर्मयोगं प्रसन्नधीः / तृप्तये परमेशस्य तत् पदं याति शाश्वतम्

కాబట్టి ప్రసన్నమైన, నిర్మలమైన బుద్ధితో నిత్యం కర్మయోగాన్ని ఆచరించాలి. పరమేశ్వరుని తృప్తికై అలా చేయువాడు ఆ శాశ్వత పరమపదాన్ని పొందును.

Verse 28

एतद् वः सथितं सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् / न ह्येतत् समतिक्रम्य सिद्धिं विन्दति मानवः

మీ కోసం చాతురాశ్రమ్యమనే ఈ సమస్త ఉత్తమ విధానం స్థాపించబడింది. దీనిని అతిక్రమించినవాడు మనుష్యుడు సిద్ధిని పొందడు.