
Explanation of the Sapiṇḍana Rite; Causes of Pretahood; Viṣṇu Worship and Preta-ghaṭa Dāna
ప్రేత-కల్పంలో కొనసాగింపుగా గరుడుడు విష్ణువును అడుగుతాడు—ప్రేతులు ఎలా ఉంటారు, కొందరు ఎందుకు భయంకర ప్రేతులు లేదా పిశాచులవుతారు, ప్రేతత్వం నుండి విముక్తి ఇచ్చే దానాలు, కర్మకాండలు ఏవి అని. విష్ణువు గూఢోపదేశంతో త్రేతాయుగ కథను చెబుతాడు: వేటలో అలసిన రాజు బభ్రువాహనుడు నీటి మూలానికి చేరి మర్రిచెట్టు కింద విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు; అక్కడ అనేక ప్రేతుల మధ్య ఒక భయానక ప్రేతుడు కనిపిస్తాడు. ఆ ప్రేతుడు రాజు శుభసంబంధాన్ని పొగిడి తన పతనకారణం చెబుతాడు—తాను సుదేవ అనే భక్తిశీల వైశ్యుడు; దేవ-పితృ-బ్రాహ్మణులను పూజాదానాలతో తృప్తిపరచినా, సంతానం/బంధువులు లేకపోవడంతో షోడశ శ్రాద్ధాలు మరియు ఊర్ధ్వదేహ కర్మలు పూర్తిగా జరగలేదు; అందువల్ల ప్రేతత్వం స్థిరమైంది. ప్రేతత్వానికి కారణాలుగా దేవద్రవ్య/అసహాయ ధన దోపిడి, కామదోషాలు, విశ్వాసఘాతం, నిత్యకర్మల నిర్లక్ష్యం, తీర్థయాత్ర దోషాలు మొదలైనవి చెబుతాడు. పరిహారంగా విష్ణుకేంద్రిత నియమం—శాస్త్రశ్రవణం, విష్ణుపూజ, సత్సంగం; నారాయణ ప్రతిమ ప్రతిష్ఠ, దిక్కులలో విష్ణురూపారాధన, బ్రహ్మ-శివ పూజ, హోమం, ఊర్ధ్వదేహ కర్మలు, బ్రాహ్మణ దానం, మరియు నిర్ణాయకమైన ప్రేత-ఘట దానం—అని విధిక్రమం బోధిస్తాడు. ప్రేతుడు మణిని ఇచ్చి అంతర్ధానమవుతాడు; రాజు ఆ విధులను నిర్వహించి ప్రేతునికి స్వర్గప్రాప్తి కలిగిస్తాడు—ఇతరుల శ్రాద్ధం కూడా उद्धారకరం, అయితే కుమారుని శ్రాద్ధం విశేష ఫలదాయకమని ఈ అధ్యాయం స్థాపిస్తుంది।
Verse 1
प्रेतकल्पे सपिण्डननिरूपणं नाम षड्विंशो ऽध्यायः तार्क्ष्य उवाच / कथं प्रेता वसन्त्यत्र कीदृग्रूपा भवन्ति ते / महाप्रेताः पिशाचाश्च कैःकैः कर्मफलैर्विभो / सर्वेषामनुकम्पार्थं ब्रूहि मे मधुसूदन
ప్రేతకల్పములో ‘సపిండన-నిరూపణం’ అనే ఇరవై ఆరవ అధ్యాయము. తార్క్ష్య (గరుడుడు) పలికెను—హే ప్రభో! ఇక్కడ ప్రేతులు ఎలా నివసిస్తారు, వారు ఏ రూపములు దాల్చుతారు? మరియు ఏ ఏ కర్మఫలములచేత, హే విభో, కొందరు మహాప్రేతులుగా మరికొందరు పిశాచులుగా అవుతారు? సమస్త జీవులపై కరుణార్థం నాకు చెప్పుము, హే మధుసూదన।
Verse 2
प्रेतत्वान्मुच्यते येन दानेन च शुभे न च / तन्मे कथय देवेश मम चेदिच्छसि प्रियम्
హే దేవేశా! ఏ దానమువలన ప్రేతత్వమునుండి విముక్తి కలుగునో—అది శుభమైయుండునా అశుభమైయుండునా—అదిని నాకు చెప్పుము; నన్ను ప్రియపరచదలచినచో।
Verse 3
श्रीकृष्ण उवाच / साधु पृष्टं त्वया तार्क्ष्य मानुषाणां हिताय वै / शृणुचावहितो भूत्वा यद्वच्मि प्रेतलक्षणम्
శ్రీకృష్ణుడు పలికెను—హే తార్క్ష్య (గరుడా)! నీవు మంచి ప్రశ్న అడిగితివి; నిజముగా మనుష్యుల హితార్థమే. కావున జాగ్రత్తగా వినుము; నేను ప్రేతలక్షణమును చెప్పుచున్నాను।
Verse 4
गुह्यद्गुह्यतरं ह्येतन्नाख्येयं यस्य कस्यचित् / भक्तस्त्वं हि महाबाहो तेन ते कथयाम्यहम्
ఇది రహస్యములలోకెల్లా అత్యంత రహస్యము; ఎవరికైనా చెప్పదగినది కాదు. కాని హే మహాబాహో! నీవు భక్తుడవు; అందుచేత నీకు నేను చెప్పుచున్నాను।
Verse 5
पुरा त्रेतायुगे तात राजासीद्बभ्रुवाहनः / महोदयपुरे रम्ये धर्मनिष्ठो महाबलः
పూర్వం త్రేతాయుగమున, హే తాత! బభ్రువాహనుడు అను రాజు ఉండెను. రమ్యమైన మహోదయపురమున అతడు రాజ్యము చేసెను—ధర్మనిష్ఠుడు, మహాబలవంతుడు।
Verse 6
यज्वा दानपतिः श्रीमान्ब्रह्मण्यः साधुसंमतः / शीलाचारगुणोपेतो दयादाक्षिण्यसंयुतः
అతడు యజ్ఞకర్త, దానాధిపతి, శ్రీమంతుడు; బ్రాహ్మణధర్మభక్తుడు, సాధుజనసమ్మతుడు; శీలము-ఆచారము-గుణములతో యుక్తుడు, దయా దాక్షిణ్యములతో సమన్వితుడు।
Verse 7
प्रजाः पालयते नित्यं पुत्रानिव महाबलः / क्षत्त्रधर्मरतो नित्यं स दण्ड्यान्दण्डयन्नृपः
ఆ మహాబలవంతుడైన రాజు ప్రజలను నిత్యం తన కుమారులవలె పరిరక్షించెను. క్షత్రధర్మంలో సదా రతుడై, దండ్యులైనవారికి తగిన దండన విధించెను.
Verse 8
स कदाचिन्महाबाहुः ससैन्योमृगयां गतः / वनं विवेश गहनं नानावृक्षसमन्वितम्
ఒకసారి ఆ మహాబాహువు సైన్యంతో కలిసి మృగయకు వెళ్లి, నానావృక్షాలతో నిండిన ఘనమైన అరణ్యంలో ప్రవేశించాడు.
Verse 9
शार्दूलशतसंजुष्टं नानापक्षिनिनादितम् / वनमध्ये तदा राजा मृगं दूरादपश्यत
వందల కొద్దీ పులులతో నిండిన, నానావిధ పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగే అరణ్యమధ్యంలో రాజు అప్పుడు దూరం నుంచే ఒక జింకను చూచెను.
Verse 10
तेन विद्धो मृगो ऽतीव बाणेन सुदृढेन च / बाणमादाय तं तस्य स वने ऽदर्शनं ययौ
ఆ అత్యంత దృఢమైన బాణంతో జింక తీవ్రంగా గాయపడెను; ఆ బాణాన్ని తీసుకొని అరణ్యంలో కనబడకుండా పోయెను.
Verse 11
कक्षे तच्छोणितस्त्रावात्स राजानुजगाम तम् / ततो मृगप्रसङ्गेन वनमन्यद्विवेश सः
కక్షభాగం నుండి రక్తం కారుట వలన రాజు అతనిని అనుసరించెను. ఆపై జింక కారణమైన సంఘటనతో అతడు మరొక అరణ్యంలో ప్రవేశించెను.
Verse 12
क्षुत्क्षामकण्ठो नृपतिः श्रमसन्तापमूर्छितः / जलस्थानं समासाद्य साश्व एवावगाहत
ఆకలి దాహాలతో గొంతు ఎండిపోయి, శ్రమా తాపాలతో మూర్ఛించిన రాజు జలస్థానాన్ని చేరి, అశ్వంతో కూడ వెంటనే నీటిలో దిగాడు।
Verse 13
पीत्वा तदु दकं शीतं पद्मगन्धाधिवासितम् / तत उत्तीर्य सलिलाद्विमलाद्बभ्रुवाहनः
పద్మసువాసనతో పరిమళించిన ఆ చల్లని నీటిని త్రాగి, బభ్రువాహనుడు ఆ నిర్మల నిష్కలంక జలమునుండి పైకి వచ్చి బయటకు వచ్చాడు।
Verse 14
न्यग्रोधवृक्षमासाद्य शीतच्छायं मनोहरम् / महाविटपिनं हृद्यं पक्षिसङ्घातनादितम्
అతడు మర్రిచెట్టును చేరాడు—చల్లని నీడతో మనోహరమైనది, విస్తారమైన కొమ్మలతో మహావృక్షం, హృదయానికి హర్షకరం, పక్షుల గుంపుల కిలకిలారావంతో నిండినది।
Verse 15
वनस्य तस्य सर्वस्य केतुभूतमिवोच्छ्रितम् / तं महातरुमासाद्य निषसाद महीपतिः
ఆ సమస్త వనంలో ధ్వజచిహ్నంలా ఎత్తుగా నిలిచిన ఆ మహావృక్షాన్ని చేరి, భూపతి దాని కింద కూర్చున్నాడు।
Verse 16
उत्कचं मलिनं कुब्जं (रूक्षं) निर्मांसं भीमदर्शनम्
అది టక్కున తల, మలినం, కుబ్జం, రూక్షంగా, మాంసరహితం, చూడటానికి భయంకరంగా ఉంది।
Verse 17
स्नायुबद्धास्थिचरणं धावमानमितस्ततः / अन्यैश्च बहुभिः प्रेतैः समन्तात्परिवारितम्
స్నాయువులతో బంధించబడిన ఎముకల పాదాలు కలిగిన ఆ ప్రేతుడు ఇటూ అటూ పరుగెత్తుచు, అనేక ఇతర ప్రేతులచే నాలువైపులా చుట్టుముట్టబడినవాడై ఉన్నాడు।
Verse 18
तं दृष्ट्वा विकृतं घोरं विस्मितो बभ्रुवाहनः / प्रेतो ऽपि दृष्ट्वा तां घोरामटवीमागतं नृपम्
అతన్ని వికృతుడుగా, ఘోరుడుగా చూచి బభ్రువాహనుడు ఆశ్చర్యపడ్డాడు; ఆ ప్రేతుడుకూడా ఆ భయంకర అరణ్యాన్ని మరియు అందులోకి వచ్చిన రాజును చూచి భయ-విస్మయాలతో నిండిపోయాడు।
Verse 19
तदा हृष्टमना भूत्वा तस्यान्तिकमुपागतः / अब्रवीत्स तदा तार्क्ष्य प्रेतराजो नृपं वचः
అప్పుడు హర్షితమనస్సుతో అతడు అతని సమీపానికి వచ్చెను; ఓ తార్క్ష్య (గరుడా), ఆ సమయంలో ప్రేతరాజు రాజునితో మాటలు పలికెను।
Verse 20
प्रेतभावो मया त्यक्तः प्राप्तो ऽस्मि परमां गतिम् / त्वत्संयोगान्महाबाहो नास्तिधन्यतरो मम
నేను ప్రేతభావాన్ని విడిచిపెట్టి పరమగతిని పొందితిని. ఓ మహాబాహో, నీ సంగమం వల్ల నాకంటే ధన్యుడు మరెవ్వరూ లేరు।
Verse 21
नृपतिरुवाच / कृष्णवर्णः करालास्यस्त्वं प्रेत इव लक्ष्यसे / कथयस्व मम प्रीत्या यथैवं चासि तत्त्वतः
రాజు పలికెను—నీవు కృష్ణవర్ణుడవు, కరాళముఖుడవు; ప్రేతుడివలె కనిపిస్తున్నావు. నన్ను సంతోషపెట్టుటకు చెప్పుము—నీవు నిజంగా ఎందుకు ఇలా ఉన్నావో తత్త్వంగా వివరించుము।
Verse 22
तथा पृष्टः स वै राज्ञा प्रोवाच सकलं स्वकम्
రాజు ఇలా ప్రశ్నించగా, అతడు తన స్వవృత్తాంతమంతటిని సంపూర్ణంగా, యథార్థంగా చెప్పెను।
Verse 23
प्रेत उवाच / कथयामि नृपश्रेष्ठ सर्वमेवादितस्तव / प्रेतत्वे कारणं श्रुत्वा दयां कर्तुं ममार्हसि
ప్రేతుడు అన్నాడు—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! మొదటినుంచి సమస్తమును నీకు చెప్తాను. నా ప్రేతత్వ కారణం విని నాపై దయ చూపవలసినది.
Verse 24
वैदिशं नाम नगरं सर्वसम्पत्समन्वितम् / नानाजनपदाकीर्णं नानारत्नसमाकुलम् / नानापुण्यसमायुक्तं नानावृक्षसमाकुलम्
‘వైదిశ’ అనే ఒక నగరం ఉంది; అది సమస్త సంపదలతో సమన్వితము—అనేక జనపదాల జనులతో నిండినది, నానా రత్నాలతో కిటకిటలాడినది, అనేక పుణ్యాలతో యుక్తము, నానా వృక్షాలతో సమాకులము.
Verse 25
तत्राहं न्यवसं भूयो देवार्चनरतः सदा / वैश्यो जात्या सुदेवो ऽहं नाम्ना विदितमस्तु ते
అక్కడనే నేను మళ్లీ నివసించుచు, ఎల్లప్పుడూ దేవార్చనలో రతుడనై ఉండేవాడిని. జన్మతః నేను వైశ్యుడను; నా పేరు సుదేవుడు—ఇది నీకు తెలిసియుండుగాక.
Verse 26
हव्येन तर्पिता देवाः कव्येन पितरस्तथा / विविधैर्दानयोगैश्च विप्राः सन्तर्पिता मया
హవ్యార్పణముచే దేవతలను తృప్తిపరచితిని, కవ్యార్పణముచే పితృదేవతలనూ అలాగే; మరియు వివిధ దానయోగములచే విప్రులను కూడా నేను సంతృప్తిపరచితిని.
Verse 27
आवाहाश्च विवाहाश्च मया वै सुनिवेशिताः / दीनानाथविशिष्टेभ्यो मया दत्तमनेकधा
నేను విధివిధానంగా ఆహ్వానాలు, వివాహాల ఏర్పాట్లు చేశాను; అలాగే అనేక విధాలుగా దానాలు ఇచ్చాను—ప్రత్యేకంగా దీనులకు, అనాథ నిరాశ్రయులకు।
Verse 28
तत्सर्वं विफलं तात मम दैवादुपागतम् / यथा मे निष्फलं जातं सुकृतं तद्वदामि ते
ప్రియ తాతా, దైవబలంతో నాపై వచ్చినదాని వల్ల అది అంతా నాకు ఫలహీనమైంది. నా సుకృతం ఎలా నిష్ఫలమైందో—అది నీకు చెబుతాను।
Verse 29
न मे ऽस्ति सन्ततिस्तात न सुहृन्न च बान्धवः / न च मित्रं हि मे तादृग्यः कुर्यादौर्ध्वदैहिकम्
తాతా, నాకు సంతానం లేదు; సుహృదుడు లేదు, బంధువు లేదు. నా ఔర్ధ్వదైహిక కర్మ (మరణానంతర క్రియలు) చేయగల అటువంటి మిత్రుడూ నాకు లేడు।
Verse 30
प्रेतत्वं सुस्थिरं तेन मम जातं नृपोत्तम / एकादशं त्रिपक्षं च षाण्मासिकमथाब्दिकम् / प्रतिमास्यानि चान्यानि एवं श्राद्धानि षोडश
ఓ నృపోత్తమా, అందువల్ల నా ప్రేతత్వం స్థిరంగా నిలిచింది. కాబట్టి ఏకాదశాహం, త్రిపక్షం, షాణ్మాసికం, ఆబ్దికం, అలాగే ప్రతిమాసాది—ఇలా మొత్తం పదహారు శ్రాద్ధాలు ఉన్నాయి।
Verse 31
यस्यैतानि न दीयन्ते प्रेतश्राद्धानि भूपते / प्रेतत्वं सुस्थिरं तस्य दत्तैः श्राद्धशतैरपि
ఓ భూపతే, ఎవరికైతే ఈ ప్రేత-శ్రాద్ధాలు సమర్పించబడవో, అతని ప్రేతత్వం స్థిరపడుతుంది—తరువాత వందల శ్రాద్ధాలు చేసినా కూడా।
Verse 32
एवं ज्ञात्वा महाराज प्रेतत्वादुद्धरस्व माम् / वर्णानां चापि सर्वेषां राजा बन्धुरिहोच्यते
మహారాజా, ఇది తెలిసికొని నన్ను ప్రేతత్వం నుండి उद्धరించండి. ఈ లోకంలో అన్ని వర్ణాలకు రాజే బంధువని చెప్పబడుతుంది.
Verse 33
तन्मां तारय राजेन्द्र मणिरत्नं ददामि ते / यथा मम शुभावाप्तिर्भवेन्नृपवरोत्तम
కాబట్టి హే రాజేంద్రా, నన్ను రక్షించండి; నేను మీకు మణిరత్నం ఇస్తాను, ఓ నృపవరోత్తమా, నాకు శుభప్రాప్తి కలుగునట్లు.
Verse 34
तथा कार्यं महाबाहो कृपा यदि मयीष्यते / आत्मनश्च कुरु क्षिप्रं सर्वमेवौर्ध्वेदैहिकम्
హే మహాబాహో, నాపై కరుణ చూపదలచితే, మీ తరఫున త్వరగా మరణానంతర (ఊర్ధ్వదైహిక) కర్మలన్నిటినీ నిర్వహించండి.
Verse 35
नृपतिरुवाच / कथं प्रेता भवन्तीह कृतैरप्यौर्ध्वदैहिकैः / पिशाचाश्च भवन्तीह कर्मभिः कैश्च तद्वद
రాజు అన్నాడు—ఇక్కడ ఊర్ధ్వదైహిక కర్మలు చేసినప్పటికీ ప్రేతులు ఎలా అవుతారు? అలాగే ఏ కర్మల వల్ల ఇక్కడ పిశాచులు అవుతారు?
Verse 36
प्रेत उवाच / देवद्रव्यं च ब्रह्मस्वं स्त्रीबालधनसञ्चयम् / ये हरन्ति नृपश्रेष्ठ प्रेतयोनिं व्रजन्ति ते
ప్రేతుడు అన్నాడు—హే నృపశ్రేష్ఠా, దేవద్రవ్యాన్ని, బ్రహ్మస్వాన్ని (బ్రాహ్మణుల ధనాన్ని), అలాగే స్త్రీలు మరియు బాలుల సঞ্চిత ధనాన్ని హరించేవారు ప్రేతయోనికి వెళ్తారు.
Verse 37
तापसीं च सगोत्रां च अगम्यां ये भजन्ति हि / भवन्ति ते महाप्रेता अम्बुजानि हरन्ति ये
తపస్వినీ స్త్రీతో, స్వగోత్ర స్త్రీతో లేదా నిషిద్ధమైన (అగమ్య) స్త్రీతో సంగమించేవాడు నిశ్చయంగా మహాప్రేతుడవుతాడు; అలాగే కమలాలను దోచుకునేవారూ మహాప్రేతులే అవుతారు।
Verse 38
प्रवालवज्रहर्तारो ये च वस्त्रापहारकाः / तथा हिरण्यहर्तारः संयुगे ऽसन्मुखागताः
ప్రవాళాలు, వజ్రాలు దోచుకునేవారు, వస్త్రాలు అపహరించేవారు, బంగారం హరించేవారు—ఇలాంటి వారు యుద్ధంలో శత్రువును ఎదుర్కోకుండా, వెనుదిరిగి (అపకీర్తితో) మరణిస్తారు।
Verse 39
कृतघ्ना नास्तिका रौद्रास्तथा साहसिका नराः / पञ्चयज्ञविनिर्मुक्ता महादानरताश्च ये
కృతఘ్నులు, నాస్తికులు, క్రూరులు, దుస్సాహస/హింసాత్మకులు; అలాగే పంచయజ్ఞాలు (ఐదు నిత్యకర్తవ్యాలు) విడిచిపెట్టినవారు, మహాదానంలో ఆసక్తి ఉన్నా—ఇవన్నీ నిందనీయులుగా చెప్పబడ్డారు।
Verse 40
स्वामिद्रोहकरा मित्रब्राह्मद्रोहकराश्च ये / तीर्थपापकरा राजञ्जायन्ते प्रेतयोनयः / एवमाद्या महाराज जायन्ते प्रेतयोनयः
ఓ రాజా, స్వామిద్రోహం చేసేవారు, మిత్రుడికి లేదా బ్రాహ్మణునికి ద్రోహం చేసేవారు, అలాగే తీర్థస్థలాలకు సంబంధించిన పాపాలు చేసేవారు—ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తారు। ఓ మహారాజా, ఇలాంటి ఇతర అపరాధులూ ప్రేతయోనినే పొందుతారు।
Verse 41
राजोवाच / कथं मुक्ता भवन्तीह प्रेतत्वात्त्वं च ते ऽपि च / कथं चापि मया कार्यमौर्ध्वदैहिकमात्मनः / विधिना केन तत्कार्यं सर्वमेतद्वदस्व मे
రాజు పలికెను—ఇక్కడ ప్రేతత్వం నుండి వారు ఎలా విముక్తి పొందుతారు—మీరు మరియు ఆ ఇతరులూ? అలాగే నా కోసం ఔర్ధ్వదైహిక (మరణానంతర) కర్మను నేను ఎలా చేయాలి? ఏ విధానంతో అది చేయాలి? ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి।
Verse 42
प्रेत उवाच / शृणु राजेन्द्र संक्षेपाद्विधिं नारायणात्मकम् / सच्छास्त्रश्रवणं विष्णोः पूजा सज्जनसंगतिः
ప్రేతుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! సంక్షేపంగా నారాయణాత్మకమైన విధిని వినుము—సత్సాస్త్ర శ్రవణం, శ్రీ విష్ణుపూజ, సజ్జనసంగతి।
Verse 43
प्रेतयोनिविनाशाय भवन्तीति मया श्रुतम् / अतो वक्ष्यामि ते विष्णुपूजां प्रेतत्वनाशिनीम्
ఇవి ప్రేతయోని వినాశానికి కారణమవుతాయని నేను విన్నాను. అందువల్ల ఇప్పుడు ప్రేతత్వాన్ని నశింపజేసే శ్రీ విష్ణుపూజను నీకు చెప్పుదును।
Verse 44
सुवर्णद्वयमाहृत्य मूर्तिं भूप प्रकल्पयेत् / नारायणस्य देवस्य सर्वाभरणभूषिताम्
ఓ భూపా! రెండు స్వర్ణములు సమకూర్చి, సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరింపబడిన శ్రీ నారాయణదేవుని మూర్తిని తయారు చేయించవలెను।
Verse 45
पीतवस्त्रयुगाच्छन्नां चन्दनागुरुचर्चिताम् / स्नापयेद्विविधैस्तोयैरधिवास्य यजेत्ततः
ఆమెను పీతవస్త్రయుగంతో ఆవరించి, చందనం మరియు అగరు లేపనము చేయాలి. తరువాత వివిధ జలాలతో స్నాపనం చేసి, అధివాసం చేసి, అనంతరం పూజించాలి।
Verse 46
पूर्वे तु श्रीधरं देवं दक्षिणे मधुसूदनम् / पश्चिमे वानमं देवमुत्तरे च गदाधरम्
తూర్పున శ్రీధర దేవుని, దక్షిణాన మధుసూదనుని, పడమరన వామన దేవుని, ఉత్తరాన గదాధరుని స్థాపించి (ఆహ్వానించి) యుక్తంగా చేయాలి।
Verse 47
मध्ये पितामहं पूज्य तथा देवं महेश्वरम् / पूजयेच्च विधानेन गन्धपुष्पादिभिः पृथक्
మధ్యంలో పితామహుడు బ్రహ్మను, అలాగే దేవుడు మహేశ్వరుడు (శివుడు)ను పూజించాలి; విధి ప్రకారం గంధ‑పుష్పాదులు అర్పించి ఒక్కొక్కరిని వేరువేరుగా ఆరాధించాలి।
Verse 48
ततः प्रदक्षिणीकृत्य अग्नौ सन्तर्प्य देवताः / घृतेन दध्ना क्षीरेण विश्वान्देवांस्तथा नृप
ఆపై ప్రదక్షిణ చేసి అగ్నిలో దేవతలను సంతృప్తిపరచాలి; నెయ్యి, పెరుగు, పాలు ఆహుతులుగా సమర్పించి, ఓ రాజా, సమస్త దేవతలను పోషించాలి।
Verse 49
ततः स्नातो विनीतात्मा यजमानः समाहितः / नारायणाग्रे विधिवत्स्वक्रियामौर्ध्वदैहिकीम्
ఆపై స్నానం చేసి, వినయశీలుడై సమాహితుడైన యజమాని, నారాయణుని సన్నిధిలో విధివిధానంగా తన ఊర్ధ్వదైహిక (ఉత్తరకర్మ) క్రియను నిర్వహించాలి।
Verse 50
आरभेत विनीतात्मा क्रोधलोभविवर्जितः / श्राद्धानि कुर्यात्सर्वाणि वृषस्योत्सर्जनं तथा
వినయశీలుడై, క్రోధ‑లోభాలను విడిచి, ఈ కర్తవ్యాలను ప్రారంభించాలి; మరియు సమస్త శ్రాద్ధకర్మలను, అలాగే వృషోత్సర్జనం (ఎద్దు విమోచనం) కూడా చేయాలి।
Verse 51
त्रयोदशानां विप्राणां वस्त्रच्छत्राण्युपानहौ / अङ्गुलीयकमुक्तानि भाजनासनभोजनैः
పదమూడు మంది విప్రులకు వస్త్రాలు, ఛత్రాలు, పాదరక్షలు; అలాగే ఉంగరాలు, ముత్యాలు, ఇంకా పాత్రలు, ఆసనాలు, భోజనం కూడా సమర్పించాలి।
Verse 52
सान्नाश्च सोदका देया घटाः प्रेतहिताय वै / शय्यादानमथो दत्त्वा घटं प्रेतस्य निर्वपेत्
ప్రేతహితార్థం వండిన అన్నం మరియు నీటితో నిండిన ఘటాలను దానం చేయాలి. శయ్యాదానం ఇచ్చి, తరువాత ప్రేతునకు ఒక ఘటాన్ని సమర్పించాలి.
Verse 53
नारायणेति सन्नाम संपुटस्थं समर्चयेत् / एवं कृत्वाथ विधिवच्छुभाशुभफलं लभेत्
‘నారాయణ’ అనే సత్యనామాన్ని ఉచ్చరిస్తూ, సంపుటంలో ఉన్న అర్పణాన్ని విధిగా పూజించాలి. ఇలా చేస్తే నియమానుసారం శుభాశుభ ఫలాలు లభిస్తాయి.
Verse 54
राजोवाच / कथं प्रेतघटं कुर्याद्दद्यात्केन विधानतः / ब्रूहि सर्वानुकम्पार्थं घटं प्रेतविमुक्तिदम्
రాజు పలికెను— ప్రేతఘటాన్ని ఎలా సిద్ధం చేయాలి, ఏ విధానంతో దానం చేయాలి? సమస్తులపై కరుణతో చెప్పండి—ప్రేతవిముక్తిని ఇచ్చే ఈ ఘటాన్ని.
Verse 55
प्रेत उवाच / साधु पृष्टं महाराज कथयामि निबोध ते / प्रेतत्वं न भवेद्येन दानेन सुदृढेन च
ప్రేతుడు పలికెను— మహారాజా, మీరు మంచి ప్రశ్న అడిగారు; నేను చెబుతున్నాను, శ్రద్ధగా వినండి. దృఢమైన దానంతో ప్రేతత్వం కలగకుండా ఉండే విధానాన్ని తెలియజేస్తాను.
Verse 56
दानं प्रेतघटं नाम सर्वाशुभविनाशनम् / दुर्लभं सर्वलोकानां दुर्गतिक्षयकारकम्
‘ప్రేతఘట’ అనే ఈ దానం సమస్త అశుభాలను నశింపజేస్తుంది. ఇది అన్ని లోకాలలో దుర్లభం; దుర్గతిని క్షయింపజేస్తుంది.
Verse 57
सन्तप्तहाटकमयं तु घटं विधाय ब्रह्मोशकेशवयुतं सह लोकपालैः / क्षीराज्यपूर्णविवरं प्रणिपत्य भक्त्या विप्राय देहि तव दानशतैः किमन्यैः
తప్త స్వర్ణంతో ఒక ఘటాన్ని తయారుచేసి, దానిని బ్రహ్మ, శివ, కేశవులతో పాటు లోకపాలకులతో అలంకరించు. దాని ముఖంలో పాలు, నెయ్యి నింపి భక్తితో నమస్కరించి ఆ ఘటాన్ని బ్రాహ్మణునికి దానం చేయి—ఇంకా వందల దానాలు నీకు ఎందుకు?
Verse 58
ब्रह्मा मध्ये तथा विष्णुः शङ्करः शङ्करो ऽव्ययः / प्राच्यादिषु च तत्कण्ठे लोकपालान्क्रमेण तु
మధ్యంలో బ్రహ్మ, అలాగే విష్ణువు, అవ్యయుడైన శంకరుడు ఉంటారు. ఆ ఘటపు కంఠభాగంలో తూర్పు మొదలైన దిశలలో క్రమంగా లోకపాలకులు స్థాపింపబడతారు.
Verse 59
सम्पूज्य विधिवद्राजन्धूपैः कुसुमचन्दनैः / ततो दुग्धाज्यसहितं घटं देयं हिरण्मयम्
ఓ రాజా, ధూపం, పుష్పాలు, చందనం మొదలైనవాటితో విధివిధానంగా పూజ చేసి, తరువాత పాలు మరియు నెయ్యితో నిండిన స్వర్ణఘటాన్ని దానం చేయాలి.
Verse 60
सर्वदानाधिकञ्चैतन्महापातकनाशनम् / कर्तव्यं श्रद्धया राजन्प्रेतत्वविनिवृत्तये
ఈ దానం అన్ని దానాలకన్నా శ్రేష్ఠమైనది; మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుంది. కాబట్టి, ఓ రాజా, ప్రేతత్వ నివృత్తి కోసం దీన్ని శ్రద్ధతో చేయాలి.
Verse 61
श्रीभागवानुवाच / एवं संजल्षतस्तस्य प्रेतेन नियतात्मनः / सेनाजगामानुपदं हस्त्यश्वरथसंकुला
శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఆ నియతాత్ముడు ప్రేతునితో ఇలా సంభాషిస్తున్న వేళ, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో కిటకిటలాడే ఒక సైన్యం అతని వెనుకనే సమీపానికి వచ్చెను.
Verse 62
ततो बले समायाते दत्त्वा राज्ञे महामणिम् / नमस्कृत्य पुनः प्रार्थ्य प्रेतो ऽदर्शनमीयिवान्
అప్పుడు రాజసైన్యం చేరగానే అతడు రాజుకు మహామణిని సమర్పించాడు; మళ్లీ నమస్కరించి ప్రార్థించి, ఆ ప్రేతుడు కనుమరుగయ్యాడు।
Verse 63
तस्माद्वनाद्विनिष्क्रम्य राजापि स्वपुरं ययौ / स्वपुरं स समासाद्य सर्वं तत्प्रेतभाषितम्
అందువల్ల ఆ అరణ్యంనుండి బయటికి వచ్చి రాజు కూడా తన నగరానికి వెళ్లాడు; నగరానికి చేరి, ఆ ప్రేతుడు చెప్పిన సమస్తాన్ని వివరించాడు।
Verse 64
चकार विधिवत्पक्षिन्नौर्ध्वदेहादिकं विधिम् / तस्य पुण्यप्रदानेन प्रेतो मुक्तो दिवं ययौ
ఓ పక్షీ (గరుడా)! అతడు విధివిధానంగా ఊర్ధ్వదేహాది కర్మలను నిర్వహించాడు; ఆ పుణ్యప్రదాన ఫలంగా ప్రేతుడు విముక్తుడై స్వర్గానికి వెళ్లాడు।
Verse 65
श्राद्धेन परदत्तेन गतः प्रेतो ऽपि सद्गतिम् / किं पुनः पुत्रदत्तेन पिता यातीति चात्भुतम्
ఇతరుడు సమర్పించిన శ్రాద్ధంతో కూడ ప్రేతుడు సద్గతిని పొందుతాడు; మరి కుమారుడు సమర్పించిన శ్రాద్ధంతో తండ్రి నిశ్చయంగా ఆ ఉత్తమ గతిని పొందడం ఎంత ఆశ్చర్యం!
Verse 66
न तौ प्रेतत्वमायातः पापाचारयुतावपि
పాపాచారంలో ఉన్నప్పటికీ ఆ ఇద్దరూ ప్రేతత్వాన్ని పొందలేదు; పుణ్యప్రభావంతో వారికి ప్రేతభావం కలగలేదు।
This chapter’s narrative emphasizes that social-religious merit can be rendered ineffective for post-mortem transition if the prescribed ūrdhva-deha rites and the sequence of śrāddhas are not performed (especially due to absence of offspring/kinsmen), resulting in a fixed preta-condition.
The text lists theft of property belonging to gods and brāhmaṇas, theft of women’s/children’s wealth, sexual relations with forbidden partners (including an ascetic woman, same-lineage, or otherwise prohibited), betrayal of master/friend/brāhmaṇa, neglect of the five daily sacred duties, and sins connected to pilgrimage places as causes leading to pretahood (with some described as producing “great pretas”).
It is described as a superior dāna: a (golden) pot adorned with Brahmā, Śiva, and Keśava along with the Lokapālas, worshipped with incense/flowers/sandalwood, filled with milk and ghee, and then gifted to a brāhmaṇa—said to end inauspicious post-mortem destiny and destroy grave sins.
The chapter frames Viṣṇu-centered discipline—hearing true scripture, worship of Viṣṇu/Nārāyaṇa, and keeping company of the virtuous—as a direct remover of the preta-state, and embeds the śrāddha/ūrdhva-deha program within Nārāyaṇa’s presence and name-recitation.