Adhyaya 3

Verse 1

देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः ११/अध्यायः ०३ वेदव्यासः‎ ← देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः ११/अध्यायः ०२ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः ११/अध्यायः ०३ वेदव्यासः‎ देवीभागवतपुराणम्/स्कन्धः ११/अध्यायः ०४ → क्षमाहात्म्यवर्णनम् <poem> श्रीनारायण उवाच (शुद्धं स्मार्तं चाचमनं पौराणं वैदिकं तथा । तान्त्रिकं श्रौतमित्याहुः षड्‌विधं श्रुतिचोदितम् विण्मूत्रादिकशौचं च शुद्धं च परिकीर्तितम् । स्मार्तं पौराणिकं कर्म आचान्ते विधिपूर्वकम् वैदिकं श्रौत्रमित्यादि ब्रह्मयज्ञादिपूर्वकम् । अस्त्रविद्यादिकं कर्म तान्त्रिको विधिरुच्यते ) स्मृत्वा चोङ्‌कारगायत्रीं निबध्नीयाच्छिखां तथा । पुनराचम्य हृदयं बाहू स्कन्धौ च संस्पृशेत्

శ్రీనారాయణుడు పలికెను: శుద్ధ, స్మార్త, పౌరాణిక, వైదిక, తాంత్రిక మరియు శ్రౌతము అని ఆరు రకముల ఆచమనములు శ్రుతిలో చెప్పబడినవి. ఓంకారమును, గాయత్రిని స్మరించి శిఖను ముడివేయవలెను. మరల ఆచమించి హృదయమును, బాహువులను, భుజములను స్పృశించవలెను.

Verse 2

क्षुते निष्ठीवने चैव दन्तोच्छिष्टे तथानृते । पतितानां च सम्भाषे दक्षिणं श्रवणं स्पृशेत्

తుమ్మినప్పుడు, ఉమ్మివేసినప్పుడు, పళ్లలో అన్నపు మెతుకులు ఉన్నప్పుడు, అబద్ధము చెప్పినప్పుడు మరియు పతితులతో సంభాషించినప్పుడు కుడి చెవిని స్పృశించవలెను.

Verse 3

अग्निरापश्च वेदाश्च सोमः सूर्योऽनिलस्तथा । सर्वे नारद विप्रस्य कर्णे तिष्ठन्ति दक्षिणे

ఓ నారదా! అగ్ని, జలము, వేదములు, చంద్రుడు, సూర్యుడు మరియు వాయువు - వీరందరూ బ్రాహ్మణుని కుడి చెవిలో నివసిస్తారు.

Verse 4

ततस्तु गत्वा नद्यादौ प्रातःस्नानं विशोधनम् । समाचरेन्मुनिश्रेष्ठ देहसंशुद्धिहेतवे

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! ఆ తరువాత నది మొదలైన జలవనరుల వద్దకు వెళ్లి దేహశుద్ధి కోసం ప్రాతఃస్నానం ఆచరించాలి.

Verse 5

अत्यन्तमलिनो देहो नवद्वारैर्मलं वहन् । सदाऽऽस्ते तच्छोधनाय प्रातःस्नानं विधीयते

ఈ శరీరం అత్యంత మలినమైనది మరియు తొమ్మిది ద్వారాల ద్వారా నిరంతరం మలాన్ని విసర్జిస్తుంది. దాని శుద్ధి కోసం ప్రాతఃస్నానం విధించబడింది.

Verse 6

अगम्यागमनात्पापं यच्च पापं प्रतिग्रहात् । रहस्याचरितं पापं मुच्यते स्नानकर्मणा

అగమ్యాగమనం వల్ల కలిగే పాపం, అనుచిత దానం తీసుకోవడం వల్ల కలిగే పాపం మరియు రహస్యంగా చేసిన పాపాలు స్నానం ద్వారా తొలగిపోతాయి.

Verse 7

अस्नातस्य क्रियाः सर्वा भवन्ति विफला यतः । तस्मात्प्रातश्चरेत्स्नानं नित्यमेव दिने दिने

స్నానం చేయని వాని క్రియలన్నీ నిష్ఫలమవుతాయి కాబట్టి, ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే తప్పనిసరిగా స్నానం చేయాలి.

Verse 8

दर्भयुक्तश्चरेत्स्नानं तथा सन्ध्याभिवन्दनम् । सप्ताहं प्रातरस्नायी सन्ध्याहीनस्त्रिभिर्दिनैः

దర్భను ధరించి స్నానం మరియు సంధ్యావందనం చేయాలి. ఏడు రోజులు ప్రాతఃస్నానం చేయనివాడు లేదా మూడు రోజులు సంధ్య వార్చనివాడు...

Verse 9

द्वादशाहमनग्निः सन्द्विजः शूद्रत्वमाप्नुयात् । अल्पत्वाद्धोमकालस्य बहुत्वात्स्नानकर्मणः

...లేదా పన్నెండు రోజులు అగ్నిహోత్రం చేయని ద్విజుడు శూద్రత్వాన్ని పొందుతాడు. హోమ సమయం తక్కువగా ఉండి, స్నాన ప్రక్రియ సుదీర్ఘంగా ఉన్నందున...

Verse 10

प्रातर्न तु तथा स्नायाद्धोमकाले विगर्हितः । गायत्र्यास्तु परं नास्ति इह लोके परत्र च

...కాబట్టి హోమ సమయం మించిపోయేలా ప్రాతఃస్నానం చేయకూడదు, అది నిందనీయం. ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ గాయత్రి కంటే మించినది లేదు.

Verse 11

गायन्तं त्रायते यस्माद्‌गायत्रीत्यभिधीयते । प्रणवेन तु संयुक्तां व्याहृतित्रयसंयुताम्

గానం చేసేవారిని రక్షిస్తుంది కాబట్టి దీనిని 'గాయత్రి' అంటారు. దీనిని ప్రణవం (ఓం) మరియు మూడు వ్యాహృతులతో కలిపి జపించాలి.

Verse 12

वायुं वायौ जयेद्विप्रः प्राणसंयमनत्रयात् । ब्राह्मणः श्रुतिसम्पन्नः स्वधर्मनिरतः सदा

మూడు ప్రాణాయామాల ద్వారా విప్రుడు వాయువును జయించాలి. వేద సంపన్నుడైన బ్రాహ్మణుడు ఎల్లప్పుడూ తన ధర్మమునందు నిమగ్నమై ఉండాలి.

Verse 13

स वैदिकं जपेन्मन्त्रं लौकिकं न कदाचन । गौशृङ्‌गे सर्षपो यावत् तावद्येषां न स स्थिरः

సాధకుడు కేవలం వైదిక మంత్రాలను మాత్రమే జపించాలి, లౌకిక మంత్రాలను ఎన్నడూ జపించకూడదు. ఆవు కొమ్ముపై ఆవగింజ వలె ఎవరి మనస్సు అస్థిరంగా ఉంటుందో...

Verse 14

न तारयन्त्युभौ पक्षौ पितॄनेकोत्तरं शतम् । सगर्भो जपसंयुक्तस्त्वगर्भो ध्यानमात्रकः

అటువంటి అస్థిర చిత్తులు తమ ఉభయ వంశాలలోని నూట ఒక్క తరాల పితృదేవతలను తరింపజేయలేరు. జపంతో కూడిన ప్రాణాయామం 'సగర్భం', కేవలం ధ్యానంతో కూడినది 'అర్భం'.

Verse 15

स्नानाङ्‌गतर्पणं कृत्वा देवर्षिपितृतोषकम् । शुद्धे वस्त्रे परीधाय जलाद्‌बहिरुपागतः

స్నానాంగమైన తర్పణమును ఆచరించి, దేవతలను, ఋషులను, పితృదేవతలను తృప్తిపరచి, శుద్ధ వస్త్రములను ధరించి నీటి నుండి బయటకు రావాలి.

Verse 16

विभूतिधारणं कार्यं रुद्राक्षाणां च धारणम् । क्रमयोगेन कर्तव्यं सर्वदा जपसाधकैः

జప సాధకులు ఎల్లప్పుడూ క్రమ పద్ధతిలో విభూతిని మరియు రుద్రాక్షలను ధరించాలి.

Verse 17

रुद्राक्षान्कण्ठदेशे दशनपरिमिता- न्मस्तके विंशती द्वे षट् षट् कर्णप्रदेशे करयुगलकृते द्वादश द्वादशैव । बाह्वोरिन्दोः कलाभिर्नयनयुगकृते त्वेकमेकं शिखायां वक्षस्यष्टाधिकं यः कलयति शतकं स स्वयं नीलकण्ठः

కంఠమున 32, మస్తకమున 40, చెవులకు 6 చొప్పున, చేతులకు 12 చొప్పున, భుజములకు 16 చొప్పున, కళ్లకు ఒక్కొక్కటి, శిఖపై ఒకటి, వక్షస్థలమున 108 రుద్రాక్షలను ధరించువాడు సాక్షాత్తు నీలకంఠుడే.

Verse 18

बद्ध्वा स्वर्णेन रुद्राक्षं रजतेनाथवा मुने । शिखायां धारयेन्नित्यं कर्णयोर्वा समाहितः

ఓ మునీ! బంగారముతో గానీ, వెండితో గానీ రుద్రాక్షను బంధించి, ఏకాగ్ర చిత్తముతో నిత్యము శిఖపై లేదా చెవులకు ధరించాలి.

Verse 19

यज्ञोपवीते हस्ते वा कण्ठे तुन्देऽथवा नरः । श्रीमत्पञ्चाक्षरेणैव प्रणवेन तथापि वा

మనుష్యుడు యజ్ఞోపవీతమున, చేతికి, కంఠమున లేదా ఉదరమున శ్రీ పంచాక్షరీ మంత్రముతో గానీ లేదా ప్రణవముతో గానీ దీనిని ధరించాలి.

Verse 20

निर्व्याजभक्त्या मेधावी रुद्राक्षं धारयेन्मुदा । रुद्राक्षधारणं साक्षाच्छिवज्ञानस्य साधनम्

బుద్ధిమంతుడు నిష్కపటమైన భక్తితో, సంతోషముతో రుద్రాక్షను ధరించాలి. రుద్రాక్ష ధారణ సాక్షాత్తు శివజ్ఞానమునకు సాధనము.

Verse 21

रुद्राक्षं यच्छिखायां तत्तारतत्त्वमिति स्मरेत् । कर्णयोरुभयोर्ब्रह्मन् देवं देवीं च भावयेत्

శిఖపై ధరించిన రుద్రాక్షను 'తారతత్త్వము' (ఓంకారము) గా స్మరించాలి. ఓ బ్రాహ్మణుడా! రెండు చెవుల యందు దేవుడిని (శివుడిని) మరియు దేవిని (శక్తిని) భావన చేయాలి.

Verse 22

यज्ञोपवीते वेदांश्च तथा हस्ते दिशः स्मरेत् । कण्ठे सरस्वतीं देवीं पावकं चापि भावयेत्

యజ్ఞోపవీతమున వేదాలను, చేతి యందు దిక్కులను స్మరించాలి. కంఠమున సరస్వతీ దేవిని మరియు అగ్ని దేవుడిని (పావకుడు) భావన చేయాలి.

Verse 23

सर्वाश्रमाणां वर्णानां रुद्राक्षाणां च धारणम् । कर्तव्यं मन्त्रतः प्रोक्तं द्विजानां नान्यवर्णिनाम्

అన్ని ఆశ్రమముల వారికి, వర్ణముల వారికి రుద్రాక్ష ధారణ కర్తవ్యము. ద్విజులకు మాత్రమే మంత్రపూర్వకముగా ధరించుట చెప్పబడినది, ఇతర వర్ణములకు కాదు.

Verse 24

रुद्राक्षधारणाद्‌रुद्रो भवत्येव न संशयः । पश्यन्नपि निषिद्धांश्च तथा शृण्वन्नपि स्मरन्

రుద్రాక్ష ధారణ వలన మనుష్యుడు నిశ్చయముగా రుద్రుడే అగును, ఇందులో సంశయము లేదు. నిషిద్ధములను చూచుచున్నను, వినుచున్నను లేదా స్మరించుచున్నను...

Verse 25

जिघ्रन्नपि तथा चाश्नन् प्रलपन्नपि सन्ततम् । कुर्वन्नपि सदा गच्छन्विसृजन्नपि मानवः

...వాసన చూచుచున్నను, భుజించుచున్నను, నిరంతరము మాట్లాడుచున్నను, పనులు చేయుచున్నను, నడుచుచున్నను లేదా విసర్జించుచున్నను.

Verse 26

रुद्राक्षधारणादेव सर्वपापैर्न लिप्यते । अनेन भुक्तं देवेन भुक्तं यत्तु तथा भवेत्

కేవలము రుద్రాక్ష ధారణ వలనే మనుష్యుడు సర్వ పాపములతో అంటడు. ఇతడు భుజించినది సాక్షాత్తు దేవుడు భుజించినట్లే అగును.

Verse 27

पीतं रुद्रेण तत्पीतं घ्रातं घ्रातं शिवेन तत् । रुद्राक्षधारणे लज्जा येषामस्ति महामुने

ఇతడు పానము చేసినది రుద్రుడు పానము చేసినట్లు, ఆఘ్రాణించినది శివుడు ఆఘ్రాణించినట్లు అగును. ఓ మహామునీ! ఎవరికైతే రుద్రాక్ష ధరించుటలో లజ్జ కలుగునో...

Verse 28

तेषां नास्ति विनिर्मोक्षः संसाराज्जन्मकोटिभिः । रुद्राक्षधारिणं दृष्ट्वा परिवादं करोति यः

...వారికి కోటి జన్మల వరకు సంసారము నుండి మోక్షము లేదు. రుద్రాక్ష ధరించిన వానిని చూచి ఎవరు నిందింతురో...

Verse 29

उत्पत्तौ तस्य साङ्‌कर्यमस्त्वेवेति विनिश्चयः । रुद्राक्षधारणादेव रुद्रो रुद्रत्वमाप्नुयात्

...నిశ్చయముగా వాని పుట్టుకలో సంకరత్వము (అశుద్ధి) ఉన్నదని తెలియవలెను. రుద్రాక్ష ధారణ వలనే రుద్రుడు రుద్రత్వమును పొందెను.

Verse 30

मुनयः सत्यसङ्‌कल्पा ब्रह्मा ब्रह्मत्वमागतः । रुद्राक्षधारणाच्छ्रेष्ठं न किञ्चिदपि विद्यते

మునులు సత్యసంకల్పులైరి మరియు బ్రహ్మ బ్రహ్మత్వమును పొందెను. రుద్రాక్ష ధారణ కంటే శ్రేష్ఠమైనది ఏదీ లేదు.

Verse 31

रुद्राक्षधारिणे भक्त्या वस्त्रं धान्यं ददाति यः । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं स गच्छति

ఎవడు భక్తితో రుద్రాక్ష ధరించిన వానికి వస్త్రమును, ధాన్యమును దానము చేయునో, వాడు సర్వ పాపముల నుండి ముక్తుడై శివలోకమునకు వెళ్ళును.

Verse 32

रुद्राक्षधारिणं श्राद्धे भोजयेत विमोदतः । पितृलोकमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

శ్రాద్ధ కర్మలందు రుద్రాక్ష ధరించిన వానికి సంతోషముగా భోజనము పెట్టవలెను. దీనివలన పితృలోకము ప్రాప్తించును, ఇందులో సందేహించవలసిన పనిలేదు.

Verse 33

रुद्राक्षधारिणः पादौ प्रक्षाल्याद्‌‍भिः पिबेन्नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

రుద్రాక్ష ధరించిన వారి పాదాలను కడిగి ఆ నీటిని త్రాగే మనిషి సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై శివలోకంలో పూజింపబడతాడు.

Verse 34

हारं वा कटकं वापि सुवर्णं वा द्विजोत्तमः । रुद्राक्षसहितं भक्त्या धारयन् रुद्रतामियात्

ఓ ద్విజోత్తమా! హారము, కంకణము లేదా బంగారు ఆభరణములతో కలిపి భక్తితో రుద్రాక్షను ధరించువాడు రుద్రత్వాన్ని పొందుతాడు.

Verse 35

रुद्राक्षं केवलं वापि यत्र कुत्र महामते । समन्त्रकं वा मन्त्रेण रहितं भाववर्जितम्

ఓ మహాబుద్ధిమంతుడా! శరీరముపై ఎక్కడైనా కేవలం రుద్రాక్షను, మంత్రముతో గానీ మంత్రము లేకుండా గానీ, భక్తి లేకపోయినా సరే...

Verse 36

यो वा को वा नरो भक्त्या धारयेल्लज्जयापि वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः सम्यग्ज्ञानमवाप्नुयात्

ఏ మనిషైనా భక్తితో గానీ లేదా లోకలజ్జతో గానీ రుద్రాక్షను ధరిస్తే, అతడు సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై సంపూర్ణ జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.

Verse 37

अहो रुद्राक्षमाहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । तस्मात्सर्वप्रयत्‍नेन कुर्याद्‌रुद्राक्षधारणम्

ఆహా! రుద్రాక్ష మహిమను వర్ణించడం నా వల్ల కూడా సాధ్యం కాదు. కావున సర్వ ప్రయత్నాలతో రుద్రాక్షను ధరించాలి.

Verse 999

इति श्रीमद्देवीभागवते महापुराणेऽष्टादशसाहस्र्यां संहितायां एकादशस्कन्धे सदाचारनिरूपणे रुद्राक्षमाहात्म्यवर्णनं नाम तृतीयोऽध्यायः

పద్దెనిమిది వేల శ్లోకములతో కూడిన శ్రీమద్దేవీభాగవత మహాపురాణములోని పదకొండవ స్కంధమందలి సదాచార నిరూపణలో 'రుద్రాక్ష మాహాత్మ్య వర్ణనము' అను మూడవ అధ్యాయము సమాప్తము.