Shloka 68
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
मनुष्यचर्मणा बद्धः साक्षात्परशिवः स्वयम् / सच्छिष्यानुग्रहार्थाय गूढं पर्यटति क्षितौ
Transliteration
manuṣyacarmaṇā baddhaḥ sākṣātparaśivaḥ svayam / sacchiṣyānugrahārthāya gūḍhaṃ paryaṭati kṣitau
Translation
మనుష్యచర్మంతో బద్ధుడై ఉన్నవాడు స్వయంగా సాక్షాత్ పరశివుడే. సత్సిష్యులకు అనుగ్రహం చేయుటకై భూమిపై గూఢంగా సంచరిస్తాడు.
Word by Word
मनुष्यचर्मणाwith human skin
मनुष्यचर्मणा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनुष्य-चर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मनुष्यस्य चर्म)
बद्धःbound/clad
बद्धः:
कर्तृ-विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Root√बन्ध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (directly/in person)
परशिवःthe Supreme Śiva
परशिवः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर-शिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (परः शिवः)
स्वयम्himself
स्वयम्:
कर्ता-विशेषण (Emphatic to subject)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मार्थक (oneself)
सत्of good (true)
सत्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘सत्’ = good/true; समासे पूर्वपद
शिष्यdisciples
शिष्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; समासे पूर्वपद
अनुग्रहfavor/grace
अनुग्रह:
सम्प्रदान (Sampradāna/Purpose-beneficiary)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासे पूर्वपद
अर्थायfor the sake/purpose
अर्थाय:
सम्प्रदान (Purpose)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of)
गूढम्hidden/secretly
गूढम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeAdjective
Rootगूढ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as adverb: secretly)
पर्यटतिwanders about
पर्यटति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootपरि-√अट् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
क्षितौon the earth
क्षितौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन