Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue

षोडशर्णमनुं तस्य वदेद्वामश्रुतौ शनैः / ततो बहिर्विनिर्गत्य स्थाप्य दार्वासने शुचिम्

ṣoḍaśarṇamanuṃ tasya vadedvāmaśrutau śanaiḥ / tato bahirvinirgatya sthāpya dārvāsane śucim

ఆయనకు సంబంధించిన షోడశాక్షరీ మంత్రాన్ని నెమ్మదిగా ఎడమ చెవిలో పలకాలి. తరువాత బయటికి వెళ్లి శుచియైన శిష్యుని దార్వాసనముపై కూర్చోబెట్టాలి.

ṣoḍaśa-arṇamsixteen-syllabled
ṣoḍaśa-arṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootṣoḍaśa (प्रातिपदिक/संख्या) + arṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; द्विगु-समासः: ‘ṣoḍaśāni arṇāni yasya’ → ṣoḍaśārṇa; Accusative singular qualifying ‘manuṃ’
manumthe mantra-formula
manum:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; here ‘mantra/seed-formula’
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; pronoun ‘of him/of that’
vadetshould utter
vadet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vad (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘he should say/utter’
vāma-śrutauin the left ear
vāma-śrutau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + śruti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘vāmasyāṃ śrutau’ (in the left ear); Locative singular
śanaiḥsoftly/slowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): ‘slowly, softly’
tataḥthen
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb): ‘then/thereafter’
bahiḥoutside
bahiḥ:
Deśa (देश)
TypeIndeclinable
Rootbahiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘outside’
vinirgatyahaving gone out
vinirgatya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootvi-nis√gam (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund): ‘having gone out’
sthāpyahaving seated/placed
sthāpya:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√sthā (धातु) [णिच् causative: sthāpayati]
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) in causative sense: ‘having placed/installed’
dāru-āsaneon a wooden seat
dāru-āsane:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdāru (प्रातिपदिक) + āsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; ‘dāruṇi āsane’ (on a wooden seat); Locative singular
śucimpure/clean
śucim:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśuci (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; qualifies an implied person (e.g., śiṣyam) ‘pure/clean’