Previous Verse
Next Verse

Shloka 99

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

भावग्राह्यमनुमानाच्चिन्तयन्न प्रमुह्यते / यदा पश्यति ज्ञातारं शान्तार्थं दर्शनात्मकम्

bhāvagrāhyamanumānāccintayanna pramuhyate / yadā paśyati jñātāraṃ śāntārthaṃ darśanātmakam

అనుమానముచే భావగ్రాహ్యమైన తత్త్వాన్ని చింతించువాడు మోహపడడు. దర్శనస్వరూపమైన, శాంతార్థమైన జ్ఞాతను యప్పుడు దర్శించునో.

bhāva-grāhyamgraspable as a state/being
bhāva-grāhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbhāva (प्रातिपदिक) + grāhya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (bhāvasya grāhyam)
anumānātfrom inference; by inference
anumānāt:
Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootanumāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
cintayanthinking; contemplating
cintayan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootcint (धातु)
FormPresent active participle (वर्तमान-कृदन्त/शतृ), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध-अव्यय)
pramuhyateis deluded; becomes confused
pramuhyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-muh (धातु)
FormPresent tense (लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
yadāwhen
yadā:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
FormTemporal adverb (कालवाचक-अव्यय)
paśyatisees
paśyati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
jñātāramthe knower
jñātāram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjñātṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
śānta-arthamwhose purport is peace; tranquil in import
śānta-artham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśānta (प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); कर्मधारयः (peaceful + in meaning/aim)
darśana-ātmakamof the nature of direct seeing/vision
darśana-ātmakam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdarśana (प्रातिपदिक) + ātmaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (darśanasya ātmakaḥ)