Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

प्रत्याहारवर्णनम्

Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence

स्वेनात्मना तथात्मानं कारणात्मा नियच्छति / प्रकृतौ कारणे तत्र स्वात्मन्येवोपतिष्ठति

svenātmanā tathātmānaṃ kāraṇātmā niyacchati / prakṛtau kāraṇe tatra svātmanyevopatiṣṭhati

కారణాత్మ అయిన ఆత్మ తన స్వాత్మతోనే ఆత్మను నియమించును. అక్కడ కారణమైన ప్రకృతిలో, తన స్వాత్మస్వరూపములోనే స్థితిచెందును.

svenaby/with one’s own
svena:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); pronominal adjective (सर्वनाम-विशेषण)
ātmanāby the self
ātmanā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
tathāthus; in that manner
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
FormAdverb (प्रकारवाचक-अव्यय)
ātmānamthe self (as object)
ātmānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
kāraṇa-ātmāthe causal self
kāraṇa-ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); कर्मधारयः (the self that is causal)
niyacchatirestrains; controls
niyacchati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-yam (धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
prakṛtauin Prakṛti; in nature
prakṛtau:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootprakṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
kāraṇein the cause
kāraṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāraṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन)
tatrathere; in that (state/place)
tatra:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
FormLocative adverb (देशवाचक-अव्यय)
sva-ātmaniin one’s own self
sva-ātmani:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsva (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); षष्ठी-तत्पुरुषः (svasya ātmani)
evaindeed; only
eva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारणार्थक-अव्यय)
upatiṣṭhatistands near; abides; is established
upatiṣṭhati:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootupa-sthā (धातु)
FormPresent tense (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)