Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

Mānasasṛṣṭi-varṇana (Account of Mind-born Creation) | मानससृष्टिवर्णनम्

इत्येष वै सुखोदर्कः सर्गो धर्मस्य सात्त्विकः / जज्ञे हिंसा त्वधर्माद्वै निकृतिं चानृतं च ते

ityeṣa vai sukhodarkaḥ sargo dharmasya sāttvikaḥ / jajñe hiṃsā tvadharmādvai nikṛtiṃ cānṛtaṃ ca te

ఇట్లు ధర్మమునకు చెందిన ఈ సాత్త్విక సృష్టి సుఖఫలదాయకము; కాని అధర్మమునుండి హింస పుట్టెను, అలాగే కపటము మరియు అసత్యము కూడ జన్మించెను।

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya; quotation/closure particle (इति-प्रयोग)
eṣaḥthis
eṣaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन); demonstrative pronoun
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
sukha-udarkaḥending in happiness
sukha-udarkaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Rootsukha (प्रातिपदिक) + udarka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular; तत्पुरुषः (षष्ठी/उपपद-भावः): ‘सुखम् उदर्कः यस्य/यत्र’ = having happiness as outcome
sargaḥcreation
sargaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootsarga (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
dharmasyaof dharma
dharmasya:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी/6), Singular
sāttvikaḥsattvic, pure
sāttvikaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण of सर्गः)
TypeAdjective
Rootsāttvika (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
jajñearose
jajñe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootjan (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); intransitive ‘was born/arose’
hiṃsāviolence
hiṃsā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothiṃsā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (प्रथमा/1), Singular
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya; adversative/contrast particle (विरोधार्थक)
adharmātfrom adharma
adharmāt:
Apādāna (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootadharma (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (पञ्चमी/5), Singular
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle (निश्चयार्थक)
nikṛtimdeceit, wickedness
nikṛtim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootnikṛti (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (द्वितीया/2), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चयार्थक)
anṛtamfalsehood
anṛtam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootanṛta (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (द्वितीया/2), Singular
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; conjunction (समुच्चयार्थक)
tethey (those)
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Nominative (प्रथमा/1), Plural (बहुवचन); demonstrative pronoun