Shloka 50
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
गायत्रीं च ऋचं चैव त्रिवृत्सतोमरथन्तरे / अग्निष्टोमं च यज्ञानां निर्ममे प्रथमान्मुखात्
Transliteration
gāyatrīṃ ca ṛcaṃ caiva trivṛtsatomarathantare / agniṣṭomaṃ ca yajñānāṃ nirmame prathamānmukhāt
Translation
ప్రథమ ముఖమునుండి ఆయన గాయత్రీ, ఋక్, త్రివృత్-స్తోమము, రథంతరము మరియు యజ్ఞాలలో అగ్నిష్టోమమును సృష్టించాడు.
Word by Word
गायत्रीम्the Gāyatrī (metre)
गायत्रीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऋचम्a ṛc (Rig-verse)
ऋचम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootऋच्/ऋचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
त्रिवृत्-सतोम-रथन्तरेTrivṛt, Stoma, and Rathantara (chants)
त्रिवृत्-सतोम-रथन्तरे:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रिवृत् + स्तोम + रथन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (list of chants/stomas)
अग्निष्टोमम्Agniṣṭoma (sacrifice)
अग्निष्टोमम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअग्नि + स्तोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यज्ञानाम्of sacrifices
यज्ञानाम्:
Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध/among, of)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन
निर्ममेcreated/formed
निर्ममे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootनिर्मा (धातु: मा)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
प्रथमान्from the first
प्रथमान्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन (प्रथमान् = प्रथमा + तसिल्-लोप/पञ्चमी-रूप)
मुखात्from (the) mouth
मुखात्:
Apadana (अपादान/Source)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन