Shloka 130
व्यासशिष्योत्पत्तिवर्णन (Origins/Enumeration of Vyāsa’s Disciplic Succession) — Chapter on Vedic Transmission Lineages
Devanagari script
प्रमवा वस्थितं भूयो भूर्भुवः स्वरिति स्मृतम् / अथर्वऋग्यजुः साम्नि यत्तस्मै ब्रह्मणे नमः
Transliteration
pramavā vasthitaṃ bhūyo bhūrbhuvaḥ svariti smṛtam / atharvaṛgyajuḥ sāmni yattasmai brahmaṇe namaḥ
Translation
ప్రణవం మరల ‘భూః భువః స్వః’ అని స్మరించబడుతుంది. అథర్వ, ఋగ్, యజుః, సామ వేదాలలో ప్రతిష్ఠితమైన ఆ బ్రహ్మకు నమస్కారం.
Word by Word
प्रणवःthe praṇava (Om)
प्रणवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
अवस्थितम्is established
अवस्थितम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Rootअव + √स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate)
भूयःagain; further
भूयः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक/अधिक्यवाचक (adverb: again/further)
भूःbhū (earth-sphere)
भूः:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular); व्याहृति-शब्द
भुवःbhuvaḥ (mid-sphere)
भुवः:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootभुवस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular); व्याहृति-शब्द
स्वःsvaḥ (heaven-sphere)
स्वः:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootस्वर् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन (Nominative singular); व्याहृति-शब्द
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणसूचक
स्मृतम्is remembered/called
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeAdjective
Root√स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'is remembered/known as'
अथर्वAtharva (Veda)
अथर्व:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootअथर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/सप्तमी एकवचन (contextual); वेद-नाम (as member of list)
ऋक्Ṛg (Veda)
ऋक्:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootऋच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/सप्तमी एकवचन (contextual); वेद-नाम
यजुःYajus (Veda)
यजुः:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/सप्तमी एकवचन (contextual); वेद-नाम
साम्निin the Sāman (Sāma Veda)
साम्नि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन (Locative singular)
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
तस्मैto him/to that
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक; चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (Dative singular)
ब्रह्मणेto Brahman
ब्रह्मणे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी विभक्ति, एकवचन (Dative singular)
नमःsalutation
नमः:
Sambandha (सम्बन्ध/नमस्कार)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
Formअव्ययप्राय; नमस्कारार्थक-निपात (salutatory particle), प्रायः चतुर्थ्यर्थे प्रयुज्यते