Shloka 53
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
स तदा ह्याहुतेः कालो दर्शस्य तु वषट्क्रिया / एतदृतुमुखं ज्ञेयममा वास्यास्य पर्वणः
Transliteration
sa tadā hyāhuteḥ kālo darśasya tu vaṣaṭkriyā / etadṛtumukhaṃ jñeyamamā vāsyāsya parvaṇaḥ
Translation
ఆ సమయంలో ఆహుతి సమయం; దర్శయజ్ఞంలో ‘వషట్’ క్రియ జరుగుతుంది. ఇదే ఋతుముఖమని తెలుసుకోవాలి—ఇది అమావాస్య పర్వం.
Word by Word
सःhe/that (time)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधान/हेतु-भाव (emphasis/indeed)
आहुतेःof the oblation
आहुतेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआहुति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
कालःtime
कालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
दर्शस्यof the new-moon rite (darśa)
दर्शस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootदर्श (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुbut/and
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेष (but/indeed)
वषट्क्रियाthe vaṣaṭ-offering act
वषट्क्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवषट् + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वषटः क्रिया)
एतत्this
एतत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (qualifier)
ऋतुमुखम्the beginning of the season
ऋतुमुखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऋतु + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (ऋतोः मुखम्)
ज्ञेयम्to be known
ज्ञेयम्:
Vidheyavisheshana (विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
Formभविष्यत्कर्तव्यतार्थक-कर्तव्य (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known’
अमाnew-moon day (amā)
अमा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
पर्वणःof the lunar day/occasion
पर्वणः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootपर्वन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (पर्वणः)