Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 16
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
जज्ञिरे ह्यृतवस्तस्माद्ध्यृतुभ्यश्चार्त्तवास्तथा / आर्तवा ह्यर्द्धमासाख्याः पितरो ह्यृतुसूनवः
Transliteration
jajñire hyṛtavastasmāddhyṛtubhyaścārttavāstathā / ārtavā hyarddhamāsākhyāḥ pitaro hyṛtusūnavaḥ
Translation
అతనినుండి ఋతువులు జన్మించెను; ఋతువులనుండి ఆర్త్తవులు కూడా; ఆర్త్తవులు ‘అర్ధమాస’మని పిలువబడెను, ఆ పితరులు ఋతుసూనువులు.
Word by Word
जज्ञिरेwere born; arose
जज्ञिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Plural; Ātmanepada
हिindeed; for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (निपात), causal/emphatic
ऋतवःthe seasons
ऋतवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; pronoun
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (निपात)
ऋतुभ्यःfrom the seasons
ऋतुभ्यः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative (5th/पञ्चमी) or Dative (4th/चतुर्थी), Plural; here Ablative
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
आर्त्तवाःthe Ārtavas
आर्त्तवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआर्त्तव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
आर्तवाःthe Ārtavas
आर्तवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआर्तव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (निपात)
अर्द्धमासाख्याःcalled ‘half-months’
अर्द्धमासाख्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्द्धमास + आख्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुष-समास (अर्द्धमास इति आख्या येषाम्)
पितरःthe Pitṛs (ancestors)
पितरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (निपात)
ऋतुसूनवःsons of the seasons
ऋतुसूनवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋतु + सूनु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Plural; तत्पुरुष-समास (ऋतूनां सूनवः)