Shloka 15
Amāvasyā-Pitṛtarpaṇa: Purūravas and the Soma-Based Ancestral Offering (अमावस्या-पितृतर्पण / सोमतर्पण-विधि)
Devanagari script
सौम्यान्बर्हिषदः काव्यानग्निष्वात्तांस्तथैव च / ऋतमग्निस्तु यः प्रोक्तः स तु संवत्सरो मतः
Transliteration
saumyānbarhiṣadaḥ kāvyānagniṣvāttāṃstathaiva ca / ṛtamagnistu yaḥ proktaḥ sa tu saṃvatsaro mataḥ
Translation
సౌమ్యులు, బర్హిషదులు, కావ్యులు, అగ్నిష్వాత్తులు—ఇవే పితృగణాలు; ‘ఋతమగ్ని’ అని చెప్పబడినవాడు సంభత్సరమని భావించబడెను.
Word by Word
सौम्यान्gentle; auspicious
सौम्यान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural; qualifying (barhiṣadaḥ/kāvyān/agniṣvāttān) as objects
बर्हिषदःthe Barhiṣad (class of Pitṛs)
बर्हिषदः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबर्हिषद् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (Vedic/irregular stem in -द्)
काव्यान्the Kāvyas (a class of Pitṛs)
काव्यान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural
अग्निष्वात्तान्the Agniṣvāttas (a class of Pitṛs)
अग्निष्वात्तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअग्निष्वात्त (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Plural
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
ऋतमग्निःṚtam-agni (a named entity)
ऋतमग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋत + अग्नि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; कर्मधारय-समास (ऋतः अग्निः/ऋतम् अग्निः)
तुbut; indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
यःwho; which
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; relative pronoun
प्रोक्तःis said; has been declared
प्रोक्तः:
Kriya (क्रियाविशेष/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicative with यः
सःhe; that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; correlative pronoun
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
संवत्सरःthe year
संवत्सरः:
Kriya (विधेय/समासार्थ)
TypeNoun
Rootसंवत्सर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
मतःis considered
मतः:
Kriya (विधेय)
TypeAdjective
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त)
FormPast passive participle (क्त), Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; predicative