Shloka 60
Nīlakaṇṭha-nāmotpatti-kathana
Origin of the Epithet “Nīlakaṇṭha”
Devanagari script
अब्रूतां च महादेवं प्रसादाभिमुखं स्थितम् / यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च ते / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव सुरेश्वर
Transliteration
abrūtāṃ ca mahādevaṃ prasādābhimukhaṃ sthitam / yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca te / bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi deva sureśvara
Translation
ప్రసాదాభిముఖంగా నిలిచిన మహాదేవునితో వారు అన్నారు—మీకు ప్రీతి కలిగితే, వరం ఇవ్వదగినదైతే, ఓ దేవా సురేశ్వరా, మీయందు మా భక్తి నిత్యంగా ఉండుగాక।
Word by Word
abrūtāmthe two said
abrūtām:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू) (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथम-पुरुष (3rd), द्विवचन; परस्मैपद
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
mahādevamMahādeva
mahādevam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahādeva (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महान् देवः), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
prasāda-abhimukhamfacing graciously / turned toward favor
prasāda-abhimukham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprasāda (प्रातिपदिक) + abhimukha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी/तृतीया-अर्थे: ‘प्रसादं प्रति/प्रसादेन अभिमुखः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; mahādevam qualifies
sthitamstanding
sthitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthā (स्था) (धातु) + kta (कृत्) → sthita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; mahādevam qualifies
yadiif
yadi:
Hetu/Śarta (हेतु/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्त-निर्देशक अव्यय (conditional particle: if)
prītiḥpleasure, favor
prītiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
samutpannāhas arisen
samutpannā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ut-pad (धातु) + kta (कृत्) → samutpanna (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; prītiḥ qualifies
yadiif
yadi:
Hetu/Śarta (हेतु/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootyadi (अव्यय)
Formशर्त-निर्देशक अव्यय
deyaḥto be given
deyaḥ:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootdā (धातु) + yat (यत्) → deya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory: ‘to be given’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; varaḥ implied/connected
varaḥboon
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय
teto you
te:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dative/Genitive 4th/6th), एकवचन; here चतुर्थी (to you)
bhaktiḥdevotion
bhaktiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
bhavatulet there be
bhavatu:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (भू) (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
naufor us two
nau:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative 6th/4th), द्विवचन; here षष्ठी (for us two/of us two)
nityamalways
nityam:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-रूपेण अव्ययीभाव (adverbial accusative)
tvayiin you / toward you
tvayi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद्) (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
sureśvaraO lord of the gods
sureśvara:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsura (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सुराणाम् ईश्वरः’), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन