Shloka 78
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
सूर्याचन्द्रमसो र्दिव्ये मण्डले भास्वरे खगे / जलतेचौमये शुक्ले वृत्तकुंभनिभे शुभे
Transliteration
sūryācandramaso rdivye maṇḍale bhāsvare khage / jalatecaumaye śukle vṛttakuṃbhanibhe śubhe
Translation
సూర్యచంద్రుల దివ్యమైన, ప్రకాశించే మండలాలు ఆకాశంలో ఉన్నాయి; అవి జల-తేజోమయమై, శుక్లంగా, వృత్తకుంభంలా శుభంగా కనిపిస్తాయి।
Word by Word
सूर्य-चन्द्रमसोःof the Sun and the Moon
सूर्य-चन्द्रमसोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य + चन्द्रमस् (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; द्वन्द्वसमासः (सूर्यश्च चन्द्रमाश्च)
दिव्येdivine
दिव्ये:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (qualifier of मण्डले)
मण्डलेin the orb/disk
मण्डले:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootमण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
भास्वरेshining
भास्वरे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (of मण्डले)
खगेin the sky-goer (celestial body)
खगे:
Adhikarana (अधिकरण/Locative)
TypeNoun
Rootखग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘sky-goer’ (celestial body)
जल-तेजः-मयेmade of water and light
जल-तेजः-मये:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootजल + तेजस् + मय (प्रातिपदिक; जलतेजस्+मय)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तद्धितान्त ‘मयट्’ (made of); षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समास (जलतेजसोः मयः)
शुक्लेwhite
शुक्ले:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (of मण्डले/खगे)
वृत्त-कुम्भ-निभेresembling a round pot
वृत्त-कुम्भ-निभे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootवृत्त + कुम्भ + निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; उपमान-तत्पुरुष (वृत्तकुम्भस्य निभः = like a round pot)
शुभेauspicious
शुभे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण