Shloka 32
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
वसंते चैव ग्रीष्मे च शतैः स तपति त्रिभिः / वर्षास्वथो शरदि वै चतुर्भिश्च प्रवर्षति
Transliteration
vasaṃte caiva grīṣme ca śataiḥ sa tapati tribhiḥ / varṣāsvatho śaradi vai caturbhiśca pravarṣati
Translation
వసంతంలోను గ్రీష్మంలోను ఆయన మూడు వందల కిరణాలతో తాపం కలిగిస్తాడు; వర్షాకాలంలోను శరదృతువులోను నాలుగు వందల కిరణాలతో వర్షం కురిపిస్తాడు।
Word by Word
वसन्तेin spring
वसन्ते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootवसन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
शतैःwith hundreds (of rays)
शतैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव (means/measure)
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
तपतिhe heats/burns
तपति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
त्रिभिःwith three (hundreds)
त्रिभिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गणनापद), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव
वर्षासुin the rainy season(s)
वर्षासु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootवर्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन; कालाधिकरण
अथthen
अथ:
सम्बन्ध (Sambandha/discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then/thereupon)
उindeed/also
उ:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootउ (अव्यय)
Formपादपूरण/निपात (particle; often emphatic)
शरदिin autumn
शरदि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative of time)
TypeNoun
Rootशरद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)
चतुर्भिःwith four (hundreds)
चतुर्भिः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (गणनापद), तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; साधन/प्रमाण-भाव
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
प्रवर्षतिhe rains down
प्रवर्षति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग: प्र-