Shloka 134
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
रेवतीष्वेव सप्तार्चिस्तथा सौरिः शनैश्चरः / सौम्यो बुधो धनिष्ठासु पञ्चार्चिरुदितो ग्रहः
Transliteration
revatīṣveva saptārcistathā sauriḥ śanaiścaraḥ / saumyo budho dhaniṣṭhāsu pañcārcirudito grahaḥ
Translation
రేవతీ నక్షత్రాలలో ఏడు కిరణముల సౌరి శనైశ్చరుడు (శని) జన్మించాడు; ధనిష్ఠలో సౌమ్యుడు బుధుడు ఐదు కిరణముల గ్రహంగా ఉదయించాడు.
Word by Word
रेवतीषुin (the) Revatīs
रेवतीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरेवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; नक्षत्रनाम
एवindeed/only
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
सप्तार्चिःseven-rayed
सप्तार्चिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb: in that manner/likewise)
सौरिःSauri (Saturn)
सौरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसौरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; शनैश्चरस्य नाम
शनैश्चरःŚanaiścara (Saturn)
शनैश्चरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशनैः + चर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (one who moves slowly)
सौम्यःgentle/auspicious
सौम्यः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘बुधः’ विशेषणम्
बुधःBudha (Mercury)
बुधः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
धनिष्ठासुin (the) Dhaniṣṭhās
धनिष्ठासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधनिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; नक्षत्रनाम
पञ्चार्चिःfive-rayed
पञ्चार्चिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च + अर्चिस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगु-समासः
उदितःrisen/manifested
उदितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्-√इ (धातु) → उदित (कृदन्त, क्त/PPP)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (risen/appeared)
ग्रहःGraha (planetary deity)
ग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन