Previous Verse
Next Verse

Shloka 112

ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana

Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering

तावत्यस्तारकाकोट्यो यावदृक्षाणि सर्वशः / विधिना नियमाच्चैषामृक्षचर्या व्यवस्थिता

tāvatyastārakākoṭyo yāvadṛkṣāṇi sarvaśaḥ / vidhinā niyamāccaiṣāmṛkṣacaryā vyavasthitā

సర్వత్ర యెన్ని ఋక్షాలు (నక్షత్రాలు) ఉన్నాయో అంతే తారల కోట్లు; విధి నియమాలచే వాటి నక్షత్రచర్య స్థిరంగా ఏర్పాటైంది।

tāvatyaḥso many
tāvatyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvat (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nominative, 1st), Bahuvacana (plural); pramāṇa-viśeṣaṇa (quantitative adjective)
tārakā-koṭyaḥcrores of stars
tārakā-koṭyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottārakā (प्रातिपदिक) + koṭi (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom., 1st), Bahuvacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa (genitive determinative): tārakāṇāṃ koṭyaḥ
yāvatas many as
yāvat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyāvat (प्रातिपदिक/avyaya-prayoga)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā (Nom., 1st), Bahuvacana; correlating adjective with tāvatyaḥ
ṛkṣāṇiconstellations (nakṣatras)
ṛkṣāṇi:
Upamāna/Pramāṇa (प्रमाण-संबन्ध)
TypeNoun
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग (n.), Prathamā (Nom., 1st), Bahuvacana
sarvaśaḥentirely; in all respects
sarvaśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsarvaśas (अव्यय)
FormAvyaya; kriyā-viśeṣaṇa (adverb)
vidhināby rule; by ordinance
vidhinā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvidhi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Ekavacana (singular)
niyamātdue to regulation
niyamāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootniyama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (m.), Pañcamī (Ablative, 5th), Ekavacana; hetu/niyama-nimitta
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; samuccaya (conjunction)
eṣāmof these
eṣām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (Genitive, 6th), Bahuvacana; sarvanāma
ṛkṣa-caryāthe course/motion of the constellations
ṛkṣa-caryā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootṛkṣa (प्रातिपदिक) + caryā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā (Nom., 1st), Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa: ṛkṣāṇāṃ caryā
vyavasthitāis established/arranged
vyavasthitā:
Kriyāviśeṣaṇa/Predicative (विधेय)
TypeAdjective
Rootvi-ava-sthā (धातु) + kta (कृत् प्रत्यय)
FormKta-participle (past passive participle), Strīliṅga (f.), Prathamā (Nom., 1st), Ekavacana; agrees with ṛkṣacaryā