Shloka 108
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
तारानक्षत्ररूपाणि हीनानि तु परस्परात् / शतानि पञ्च चत्वारि त्रीणि द्वे चैव योजने
Transliteration
tārānakṣatrarūpāṇi hīnāni tu parasparāt / śatāni pañca catvāri trīṇi dve caiva yojane
Translation
తారల నక్షత్రరూపాలు పరస్పరం తక్కువగా ఉంటాయి; వాటి మధ్య దూరం ఐదు వందలు, నాలుగు వందలు, మూడు వందలు, రెండు వందలు యోజనలుగా చెప్పబడింది।
Word by Word
तारा-नक्षत्र-रूपाणिthe forms of stars and constellations
तारा-नक्षत्र-रूपाणि:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा + नक्षत्र + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; ‘ताराणां नक्षत्राणां रूपाणि’ (genitive relation)
हीनानिare deficient/less
हीनानि:
विशेषण (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहीन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; predicate adjective
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक अव्यय; adversative particle
परस्परात्from one another, mutually
परस्परात्:
अपादान (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययीभाववत् प्रयोगः), पञ्चमी (अपादान), एकवचन; Ablative singular ‘from one another’
शतानिhundreds
शतानि:
कर्म (Measure/object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; numeral noun ‘hundreds’
पञ्चfive
पञ्च:
विशेषण (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootपञ्च (प्रातिपदिक/अव्ययवत् संख्या)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत्; ‘five’ (used with numerals)
चत्वारिfour
चत्वारि:
विशेषण (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; numeral ‘four’
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; numeral ‘three’
द्वेtwo
द्वे:
विशेषण (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; numeral ‘two’
चand
च:
सम्बन्ध (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय; conjunction
एवjust/indeed
एव:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय; emphatic/limiting particle
योजनेin a yojana (as a measure)
योजने:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; Locative singular (measure-unit context)